Nijer ile Savunma İşbirliği Anlaşması Yapan Cezayir Bölgesel Aktör Olma Yolunda
Küresel jeopolitikte geleneksel ittifakların çözüldüğü, tek kutuplu dünya düzeninin yerini çok kutuplu bir yapıya bıraktığı kritik bir dönemeçten geçiyoruz. Bu tarihsel kırılmanın en somut yansımalarından biri, Kuzey Afrika’nın en güçlü askeri aktörlerinden Cezayir’in, yarım asrı aşkın süredir koruduğu katı “sınır içi savunma” doktrinini geride bırakarak attığı stratejik adım oldu.
Cezayir Parlamentosu 26 Ekim’de “Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti Hükümeti ile Nijer Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri ve Güvenlik İş Birliği Mutabakat Muhtırası”nı oy birliğiyle onaylayarak, enerji tesislerini korumak amacıyla Nijer’e asker gönderilmesine izin verdi.
50 yıllık doktrin değişikliği: Pasiflikten proaktifliğe
Cezayir, 1962’de bağımsızlığını kazandıktan sonra ordusunu(ANP) ilk ve son kez ülke sınırları dışına, İsrail’e karşı 1973 Yom Kippur Savaşı’na göndermişti. Bu savaştan sonra ordunun ülke sınırları dışında görev yapması anayasal olarak yasaklandı. 1990’lardaki iç savaş, ordunun tamamen kendi sınırlarını korumaya ve iç istikrarı sağlamaya yönelmesine yol açtı. Artan bölgesel tehditler karşısında pasif kalmanın imkânsız olduğu kanaatine varılan Cezayir’de Kasım 2020’deki Anayasa değişikliğiyle yarım asırlık savunma doktrini kökten değiştirildi. Cumhurbaşkanına, parlamentonun üçte iki çoğunluğunun onayıyla Cezayir ordusunu sınır ötesine operasyonel güç veya barış gücü olarak sevk etme yetkisi verildi.
Cezayir’in bölgesel güç olma adımları
25-26 Ekim 2026 tarihli Meclis onayıyla Cezayir ordusunun, devlet enerji şirketi Sonatrach’ın Nijer’deki petrokimya ve altyapı tesislerini korumak üzere doğrudan Nijer topraklarında konuşlanması, yeni doktrinin ilk somut uygulamasıdır. Böylece, Mısır’ın hemen ardından Afrika’daki en büyük ikinci orduya sahip bulunan Cezayir, kendi topraklarını savunan pasif bir aktör olmaktan çıkarak Sahel ve Akdeniz hattında sınır ötesi güvenlik koridoru oluşturabilen proaktif bir “bölgesel güç” konumuna yükseldi. GSYH’sinin yaklaşık %8–8,8’ini savunmaya harcaması Cezayir’in bölgesel güç olma iddiasının en somut kanıtı olarak görülüyor.
Mali ve Burkina Faso ile birlikte Sahel Devletleri İttifakı (AES) üyesi olan Nijer, Fransız askerlerini ve Batılı üsleri ülkeden çıkardıktan sonra güvenlik alanında yeni ortaklar aramaya başladı ve kuzey komşusu Cezayir ile askeri ve ekonomik iş birliğini yoğunlaştırdı. Nijer’in 2025 yılı savunma harcaması yaklaşık 400-450 milyon dolarken Cezayir’in 25,4 milyar dolar tutarındaki savunma harcaması, Nijer’in Cezayir koruyuculuğuna olan ihtiyacını ortaya koyuyor.
Sahel’deki istikrarsızlığın ve terör dalgasının kendi sınırlarına sıçramasından endişe eden, ekonomik yatırımlarını ve bölgesel çıkarlarını güvence altına almak isteyen Cezayir, Sahel İttifakının fiilî ortağı haline geldi.
İş birliğinin enerji boyutu
Cezayir milli petrol şirketi Sonatrach, Nijer’in Kafra bölgesindeki........
