Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, özellikle YENİ PARTİ’nin iktidarlarında tüm çekincelerin kaldırılacağını ve bu şartın tam manası ile uygulanacağını programına alması ile beraber son zamanlarda en çok tartışılan uluslararası hukuk metinlerinden biri olmayı sürdürüyor.

Kimi çevreler bu şartı "yerel demokrasinin temel belgesi" olarak nitelerken, kimi çevreler ise ülkenin üniter yapısını zayıflatabilecek bir düzenleme olarak değerlendiriyor. Özellikle "federasyona zemin hazırlar mı?" ve "ülkenin bölünmesine yol açabilir mi?" soruları, siyasi tartışmaların merkezinde yer alıyor.

Peki, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı gerçekte nedir? Hangi hükümleri içerir? Avrupa ülkelerinde nasıl uygulanmaktadır? Türkiye neden bazı maddelerine çekince koymuştur? Ve en önemlisi, bu şart tek başına bir ülkenin federal yapıya dönüşmesine veya bölünmesine neden olabilir mi?

Tarihi arka plan: Şartın Doğuşu

Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, Avrupa Konseyi tarafından hazırlanmış ve 15 Ekim 1985 tarihinde kabul edilmiştir. Amaç, Avrupa'da yerel demokrasiyi güçlendirmek ve belediyeler ile diğer yerel yönetimlerin merkezi idare karşısındaki yetki ve mali imkanlarını güvence altına almaktır.

Şart, yerel yönetimleri devletin rakibi değil; kamu hizmetlerinin halka en yakın noktada yürütülmesini sağlayan anayasal kurumlar olarak görmektedir.

Bugün Avrupa Konseyi üyesi devletlerin büyük bölümü bu sözleşmeye taraftır.

Şartın Temel İlkeleri

Belgenin özü birkaç temel ilke üzerine kuruludur.

Yerel yönetimlerin, kanunlarla kendilerine verilen anayasal ve kanuni görevleri merkezi idarenin sürekli müdahalesi olmaksızın yerine getirebilmelerini öngörmektedir.

Buradaki "özerklik" kavramı hiçbir şekilde bağımsızlık anlamına gelmemektedir.

devlet içinde ayrı bir devlet değildir,

yasama organı değildir,

dış politika oluşturamaz,

Şartın öngördüğü özerklik tamamen idari ve mali özerklik niteliğindedir.

Kararlar mümkün olduğunca vatandaşlara en yakın idari birimler tarafından alınmalıdır.

Bu ilke Avrupa kamu yönetiminde "subsidiarity" yani yerellik ilkesi olarak bilinmektedir.

Merkez, yalnızca ulusal düzeyde yürütülmesi gereken görevleri........

© Sonsöz