BİR TOPLUMUN ÇÖKÜŞÜ, YANLIŞIN NORMALLEŞMESİYLE BAŞLAR
Bir toplumun çöküşü, herkesin kuyruğunu kesmesiyle değil; kuyruğunu kesmeyenlerin aşağılanmasıyla görünür hâle gelir.
Bir tilkinin kuyruğu kayaya sıkışmış. Kurtulmak için kuyruğunu kesmek zorunda kalmış. Canı yanmış, bir parçasını kaybetmiş. Fakat asıl kaybı, yaşadığı acıyla yüzleşmek yerine onu gizlemeyi seçtiğinde başlamış.
Bir gün onu kuyruksuz gören başka bir tilki, kuyruğunu neden kestiğini sormuş. Tilki, gerçeği anlatmak yerine sahte bir mutlulukla cevap vermiş:
“Böylesi çok daha güzel! Kendimi hiç olmadığım kadar mutlu hissediyorum. Özgürüm, hafifim; adeta havalara uçuyorum.”
Sözlerine inanan diğer tilki de kuyruğunu kesmiş. Ancak mutluluk beklerken şiddetli bir acıyla karşılaşmış. Aldatıldığını anlayınca ilk tilkiye hesap sormuş. Aldatan tilkinin cevabı ise acısından daha ağırmış:
“Eğer acı çektiğini anlatırsan hiçbiri kuyruğunu kesmez. Sonra hepimizle dalga geçerler.”
İki tilki gerçeği saklayıp mutluluğu anlatmış. Zamanla diğerleri de kuyruklarını kesmiş. Çoğunluk kendilerinden yana olunca, kuyruklarını koruyanları küçümsemeye ve onlara eziyet etmeye başlamışlar.
Böylece bir tilkinin talihsizliği, bütün topluluğun meselesine dönüşmüş. Artık sorun kuyruklarını kaybetmeleri değil, kuyruklarını koruyanların varlığıymış. Çünkü gerçek ortaya çıkarsa kurdukları sahte mutluluk düzeni bozulabilirmiş.
Çürüme, insanın kendi yanlışını savunmak için başkasının doğrusuna düşman olmasıyla başlar.
İnsan neden kendi yanlışını başkalarına da yaptırmak ister?
İnsan bazen yaptığı yanlışın ağırlığını taşımamak için başkalarını da aynı yanlışa sürükler. Kendi kaybıyla yüzleşmek yerine onu başkalarına yaşatarak kendisini haklı çıkarmaya çalışır.
Kendi tercihinin yanlış olabileceğini kabul etmek zor geldiğinde bahaneler üretilir, gerçekler çarpıtılır, eleştirenler suçlanır. Aynı tercihi yapanların sayısı arttıkça kişi kendisini daha güvende hisseder.
Artık amaç doğruyu bulmak değil, yanlışı paylaşacak kadar çok insan bulmaktır.
Oysa başkalarının da aynı hatayı yapması, hatayı ortadan kaldırmaz; yalnızca ona ortak olanların sayısını artırır.
Yanlış çoğalınca doğru mu değişir?
Bir davranış tekrarlandıkça alışkanlığa, sorgulanmadıkça kabule dönüşebilir. Başlangıçta rahatsız eden bir yanlış zamanla sıradanlaşır; ona itiraz edenler ise tuhaf veya sorun çıkaran kişiler olarak görülür.
Böylece ahlaki ölçüler sessizce yer değiştirir. Utanılması gereken davranışlar savunulur, savunulması gereken değerler alaya alınır. “Herkes böyle yapıyor” cümlesi, sorumluluktan kaçmanın bahanesine dönüşür.
Oysa bir yanlışı milyonlarca insanın yapması, onu doğruya dönüştürmez. Kalabalıklar yanılabilir, toplumlar yanlışta birleşebilir, alkışlar gerçeği örtebilir.
Çoğunluk, haklılığın kanıtı değil; bazen yanlışın ne kadar yayıldığının göstergesidir.
Asıl tehlike yanılmak değil, yanlışını fark ettiği hâlde........
