Zihni berrak tutmak, kalbi korumak, hayali temiz tutmak ve toplumu ifsattan sakındırmak için…

Zihin fesadı, çoğu zaman bir anda oluşmaz. Bir yanlış bilgi, bir öfke patlaması, bir önyargı, bir “biz-onlar” dili… derken insan fark etmeden düşünme biçimini kaybeder ve adım adım zihin fesâdı başlar. Hakikati arayan bir akıl olmaktan çıkar, “kendi düşüncelerini savunan” bir mekanizmaya dönüşür.

Bu yüzden çözüm de bir anda gelmez. Zihin berraklığına karşı çaydanlığın dibindeki kireci çözmek için kullanılan temizlik malzemesi gibi bir şeyi yok maalesef bir tek hamleyle işi çözecek. Unutulmamalı “Tahrip kolay olmasından hususan.. haylaz gençlerde.. çok sıkıntı vermesi ve o gençleri ifsad etmesi ile bildim ki: Sizlerin irşad ve ıslahlarınıza karşı, zındıka ifsada ve ahlâkları bozmağa çalışıyor.”[1]

Çeşitli örgütler, insanların bilhassa gençlerin zihin çürümesine yönelik her şeyi yapmaktadır.

Aşağıdaki 33 madde; hem bireysel hem toplumsal düzeyde zihni korumaya, düşünceyi sahihleştirmeye ve fesadı azaltmaya yönelik bir yol haritasıdır.

1) Niyet Tashihi: Hakikati mi arıyorsun, haklılığı mı?

Zihnin en büyük düşmanı çoğu zaman cehalet değil; niyet bozulmasıdır. Çünkü insan bir konuyu hakikat için araştırırsa yanlışını düzeltmeye hazırdır. Ama bir konuyu “haklı çıkmak” için araştırırsa, doğruyu bile eğip bükebilir.

Bugün tartışmaların çoğu bilgi tartışması değil, kimlik savaşıdır. İnsanlar artık gerçeği değil, tarafını, düşüncesini savunuyor. Bu da zihin fesadının başlangıcıdır: Delil değil aidiyet konuşur bu durumda.

Böyle birisi bir işe meseleye girerken içinden şu cümleyi geçir:

“Eğer karşı taraf haklıysa, ben haklı olmaktan vazgeçebilecek miyim?” Cevabın “hayır” ise, o tartışma zaten hakikat için değil, ego içindir. Ego kasırgaları koptuğunun işaretidir.

Unutulmamalıdır ki “Ameller niyetlere göredir.”[2]

"Eğer bir mes'elenin münazarasında kendi sözünün haklı çıktığına tarafdar olup ve kendi haklı çıktığına sevinse ve hasmının haksız ve yanlış olduğuna memnun olsa, insafsızdır." [3]

2) Öfkeyle Karar Vermemek: Öfke aklı rehin alır.

Öfke, zihni hızlandırır, kan basıncını tavan yaptırır ama berraklaştırmaz. Öfkeliyken zihin, delil toplamaz; “silah” toplar. Yani gerçekleri değil, saldıracak cümleleri arar. Bu hâl, düşünceyi bir savunma mekanizmasına çevirir.

“Herkes, kameti mikdarında bir buz parçası olan enaniyetini eritmeyip, bozmuyor; kendini mazur biliyor, ondan niza çıkıyor.

Ehl-i hak zarar eder, ehl-i dalalet istifade ediyor.”[4]

Öfke; insanın muhakemesini daraltır, empatisini düşürür, karşısındakini “insan” değil “hedef” görmeye başlatır.

Öfkeliyken mesaj yazma, paylaşım yapma, karar verme, bir şeye imza atma onay verme.

“Şu an yazarsam pişman olur muyum?” sorusu p evet ise, dur.

10 dakika bekle. Sonra aynı cümleyi tekrar oku: çoğu zaman zaten yazmak istemezsin.

3) Sükût Disiplini: Her şeye cevap yetiştirmek zorunda değilsin.

Zihin fesadı bazen fazla ve yersiz konuşma ile büyür. İnsan her meseleye dahil olunca, düşünceyi olgunlaştıracak vakti kalmaz. Üstelik bazı tartışmaların amacı hakikati bulmak değil; ortamı germek, fitneyi büyütmek, insanları provoke etmektir. Genellikle bu kısır döngüyü başlatanlar cevabını bulmak ve merak etmek değildir. Soru bombardımana tutarak zihnin ifsâdına sebep olmaktır. Tıpkı ateizm, denizm.. gibi.

Sükût; acizlik değil, hikmettir. Çünkü her doğru, her ortamda söylenmez. Her yanlış, her yerde düzeltilmez.

Şunu test et: “Ben konuşunca mesele düzeliyor mu, yoksa kavga büyüyor mu?”

Eğer büyüyorsa, sükût daha büyük hizmettir.

“Tartışmayı kazanmak” yerine “kalbi kaybetmemek” hedef olsun.

Bir hakikat, usûlsüzlükle müdafaa edilirse, bâtıl sûretini alır!

4) Günlük Tefekkür Vakti: Zihnin gürültüsünü azalt.

Modern insanın sorunu “bilgisizlik” değil; düşünememek. Çünkü sürekli bildirim, sürekli içerik, sürekli hız… Zihin adeta nefes alamıyor süratten.

Tefekkür, zihni temizleyen bir iç düzenlemedir. İnsan tefekkür edince olayları sadece “haber” olarak değil, “mana” olarak görür. Zihin olayların arkasındaki sebep-sonuç bağını kurar. Bu bağ kurulmazsa zihin, kolay manipüle edilir.

Her gün 10-15 dakika “sessiz düşünme” vakti koy kendine.

Bu vakitte ekran yok, konuşma yok.

Şu soruları sor: Bugün beni en çok ne etkiledi?

Neye gereksiz öfkelendim?

Hangi konuda acele hüküm verdim?

5) Bilgi Perhizi: Zihin de mide gibidir.

Mideye sürekli yemek doldurursan hazımsızlık olur. Zihne sürekli bilgi doldurursan da “hakikat” değil, “kafa karışıklığı” oluşur. Çok içerik, çok haber, çok yorum… İnsan bir süre sonra neye inandığını bile unutuyor.

Zihin fesadı, bazen yanlış bilgiyle değil; aşırı bilgiyle gelir. Çünkü zihin yorulur, yorulan zihin de en kolay yolu seçer: sloganlara teslim olur.

“Fikir, kendini eğlendirmek için rastgele bir şeyle meşgul olur.”[5]

Gün içinde haber saatini sınırla: örneğin 30 dakika.

“Her şeyi bilmek zorundayım” psikolojisinden çık.

Bilgi seç: “Bana faydası var mı?” filtresi kullan.

6) Kaynak Sorgulama: Kim söylüyor, niçin söylüyor?

Bir sözün doğruluğu kadar, kaynağı da önemlidir. Zihin fesadı çoğu zaman “yalan”dan değil;........

© Risale Haber