menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Tahkikten taklide, tebliğden ülfete ve gelenekten yenilenme ihtiyacına

12 0
15.10.2026

“Kur’an-ı Kerim doğrudan ilâhî kelâm ve şifa kaynağı iken, Risale-i Nur bu kelâmın çağa bakan bir tefsiri olarak duyguları yönetmede metodolojik bir harita sunar.”

Bu tespiti tasdik ediyoruz. Risale-i Nur’un iman, insan, nefis, duygu, irade ve hayat hakkındaki izahları, insanın kendisini ve dünyayı anlamasına yardımcı olan zengin bir tefekkür zemini sunmaktadır. Fakat burada cevap bekleyen önemli bir soru vardır: Böylesine maddi ve manevi çok daha geniş bir imkana sahip olan bir eser ve okurları neden insanlarla arzu edilen ölçüde buluşamıyor? Üstelik Risale-i Nur’un neşri için bugün geçmişe nispetle çok daha geniş imkânlar mevcutken, bu imkânlar neden aynı ölçüde tesirli bir tebliğ faaliyetine dönüşemiyor?

Bu sorulara yalnızca dışarıdan gelen engelleri göstererek cevap vermek yeterli değildir. Önyargıları, toplumsal şartları ve çağın değişimini hesaba katmakla beraber, kendi hizmet anlayışımızı da sorgulamak zorundayız Risale-i Nur Talebeleri olarak. Bundan önceki yazım sebebiyle bana dönüş yapan bir kıymetli abime vermiş olduğum cevaabı burada da neşretmeyi faydalı gördüm.

1. Risale-i Nur neden yeterince tanınmıyor?

1.1. Önyargılar

Risale-i Nur’un yeterince tanınmamasının sebeplerinden biri, hakkında önceden oluşturulmuş önyargılardır. Eserleri okumadan hüküm vermek, Risale-i Nur’u yalnızca bir cemaatin düşünce dünyası içerisinde değerlendirmek veya onu geçmişte kalmış bir dinî hareketin ürünü olarak görmek gibi şeyler insanların bu eserlerle doğrudan tanışmasının önünde engel oluşturabilir.

Ancak burada yalnızca toplumun önyargılarını konuşmak yeterli değildir. Kendi tutumlarımızın da bu önyargıları besleyip beslemediğini sorgulamalıyız. Risale-i Nur’u tanıtmak yerine zaman zaman cemaat kimliğimizi öne çıkarıyorsak, eserle tanışmak isteyen insanlara farkında olmadan bir mesafe oluşturuyor olabiliriz.

1.2. Risale-i Nur üzerine yeterli ilmî ve sistematik çalışmaların yapılmaması

Risale-i Nur’un farklı ilim dallarıyla ilişkisi, insan psikolojisine yaklaşımı, eğitim anlayışı, toplumsal hayata dair teklifleri ve günümüzün problemlerine sunduğu imkânlar üzerine daha kapsamlı çalışmalar yapılabilir.

Elbette Risale-i Nur üzerine yıllardır önemli ilmî çalışmalar, şerhler, makaleler ve araştırmalar ortaya konulmaktadır. Mesele, hiçbir çalışma yapılmadığını söylemek değil; mevcut çalışmaların çeşitliliğinin, niteliğinin ve topluma ulaşma kapasitesinin yeterli olup olmadığını sorgulamaktır. Elbetteki bir çok kıymetli çalışmalar yapıldı ve yapılmaktadır.

Risale-i Nur’un kavramlarını yalnızca kendi terminolojisi içerisinde açıklamakla yetinmeyip, bu kavramların insanın hayatında nasıl karşılık bulduğunu da göstermek gerekir. Eserin teorik derinliği ile gündelik hayatın problemleri arasında köprüler kurulmalıdır. Yoksa Vehhabi anlayışıyla bize sadece Risaleler yeter deyip tüm kapıları kapatmak ve köprüleri yıkmak elbette ki bir Nur Talebesinin hususiyeti olamaz. Bu vb. söz ve tutumlar nerede olursa olsun bağnazlıktır.

1.3. Kendine inhisar etme problemi

Risale-i Nur hizmetinin kendi çevresiyle sınırlı kalması da üzerinde durulması gereken bir meseledir. Cemaat içindeki dersler, sohbetler, okumalar ve faaliyetler elbette önemlidir. Ancak hizmetin bütün enerjisi mevcut mensupların kendi aralarındaki ilişkilere yönelirse, dışarıya açılma imkânı daralabilir. Risale-i Nur'un tesir ve etkisini kırarak birbirine kita kuyan ve nurculuk anlatan bir hale döner ki bu da ülfet ve tembeliğe davetiye çıkartır.

Bir hizmet çevresinin kendi mensuplarını yetiştirmesi başka, kendisini dış dünyadan bağımsız bir alan hâline getirmesi başkadır.

Risale-i Nur’un muhatabı yalnızca Nur talebeleri değildir. İmanî şüphelerle mücadele eden gençler, hayatına anlam arayan insanlar, ailevî problemler yaşayanlar, modern düşüncenin etkisi altında kalanlar ve hakikat arayışında olan herkes bu eserlerin muhatabı olabilir.

Öyleyse kendimize şu soruyu sormalıyız: Biz Risale-i Nur’u insanlara mı götürüyoruz, yoksa insanların bizim çevremize gelmesini mi bekliyoruz? Risale-i Nur ıle olan ilişkimiz hangi seviyede? Hizmet edebiliyormuyuz yoksa oyalanıyor ve "mış gibi" mi yapıyoruz?

2. Okumak, anlamak ve tatbik etmek arasındaki mesafe

Risale-i Nur cemaati açısından daha esaslı bir muhasebe alanı burasıdır.

Bir eseri okumak, o eseri anlamak demek değildir. Anlamak da anlaşılan hakikati hayata tatbik etmekle aynı şey değildir.

Tahkik, taklit ve tatbik birbirinden ayrılmaması gereken üç önemli meseledir.

Tahkik, bir hakikati delilleriyle araştırıp anlamayı ve şuurla benimsemeyi;

Taklit ise, başkasından alınan kanaati yeterli inceleme yapmadan benimsemeyi ifade eder.

Tatbik ise, anlaşılan hakikatin hayat içerisinde karşılık bulmasıdır.

Hassaten 1970 sonrasındaki tahkik ehli insanlar yetiştirmek yerine, mevcut kanaatleri ve alışılmış anlatım biçimlerini tekrar eden bir anlayışının ağırlık kazanıp kazanmadığı ciddi biçimde araştırılmalıdır. Bu tespit bütün cemaatler ve bütün talebeler hakkında peşinen verilmiş bir hüküm olarak değil, araştırılması gereken bir iddia olarak ele alınmalıdır. Elbetteki her yerde basma kalıp insan yetiştirme anlayışı yok. Bir insanın Risale-i Nur derslerine devam etmesi, eserlerden bazı bölümleri ezbere bilmesi veya cemaat kimliğini benimsemesi, tek başına tahkik ehli olduğunu göstermez.

Tahkik ehli insan, okuduğu hakikatin delillerini anlayabilen, kavramlar arasındaki münasebetleri kurabilen, sorular karşısında düşünebilen, gerektiğinde kendi kanaatlerini yeniden gözden geçirebilen ve anladıklarını hayatına tatbik edebilen insandır.

Böyle bir yetişme tarzının yerini yalnızca aidiyet, alışkanlık ve tekrar alırsa, ortaya bilgi sahibi görünen fakat........

© Risale Haber