Kastamonu Lahikası’nda ilk etapta 17 mektubun hitap başlığında tek bir sıfat değil, bir “muhataplık modeli” söz konusu. Bediüzzaman sadece “Kardeşlerim” demiyor. “Aziz kardeşlerim” derken, bazen kuvvetli takviye hitaplarla “Aziz, sıddık kardeşlerim” diyor. Bazen de tefekkürün şefkat yansıması olan daha kuşatıcı “Aziz, sıddık, mübarek kardeşlerim” hitabında bulunuyor. Sonra kardeşlik halkasını hizmet kapasitesiyle genişletiyor: “...hizmet-i Kur'âniye'de kuvvetli... arkadaşlarım.” muhataplığındaki kardeşliğin iman bağını ve müminlik ruhunu arkadaşlıkla faaliyet, sorumluluk ve iş bölümüne dönüştüren konumlandırma yapıyor.

Devamında böylesi kutsi bir hizmetin yeterlilik ve yetkinlik isteyen meziyetlere atıf yaparak dua ve takdir yüklü şefkatten şevke ve teşvike giden bir güven ve itimat aşısı olarak “...ihlaslı ve kuvvetli ve şanlı arkadaşlarım” ile tesanüdü taçlandırıyor.

Bu hitapları “mektup selamları” olarak görmek, ardındaki mesajları anlamamızı gölgeler. Bunlar aynı zamanda muhatabı tanımlama cümleleridir. Mektubun konusuna göre fıtratlarına uygun gereklilikler bağlamında aşamalı olarak içeriğin kiymeti ile muhataplık kazandırıyor. Kişiyi konu ile buluşturup sahiplenici bir sorumluluğa ortak ediyor.

“Arkadaşlarım” hitabı ise 5/17 oranında kullanılmış.

“Arkadaş” ifadesi ise başka bir boyut getiriyor.

Daha önce belirttiğimiz gibi, “Kardeş” öncelikli ontolojik/manevî yakınlık ifade ederken; “arkadaş” aynı yolda birlikte yürüyen kişi anlamını kuvvetlendiriyor. Bu nedenle “kardeş arkadaş” ikilisi aslında çok güçlü bir ilişki modeli oluşturuyor. Kardeşliğin iman ve aidiyet şuuru, arkadaşlığın ortak hareket/görev sorumluluğu ile tamamlanıyor.

Kardeş” ve “arkadaş” arasındaki kritik fark

Bu iki kelime özellikle incelenmeye değer. “Kardeşlerim” hitabı ilk 20 mektubun 17’sinde kullanılmış. “Kardeş” biyolojik bir akrabalık bildirmekten ziyade burada manevî ontolojik yakınlık kuruyor. Mümin kardeşliği söz konusu. İman bir intisap/bağ olduğuna göre, nurani bir ağ oluşturuyor aynı zamanda. Kardeşler arasındaki nurani bağın sırren tenevveret metodu ile mektupların yayımı tedbir ve tebliğ içinde gerçekleşiyor. ‘Müminler kardeştir.” ilahi hükmünü sahaya aktif diyalog ve paylaşımlarla taşıyor. Böylece

Ben ve siz, üst ve alt hiyerarşik ilişkileri yerine kardeş ve kardeş eşitliği ve mülakiliği, göz hizasında bir muhataplığın mektuplaşma dili ve dokusu kuruluyor. Bu çok kıymetli bir iletişim tercihidir. Çünkü konuşan kişi bilgi ve yaş bakımından veya manevi otorite bakımından daha yüksek bir konumda olsa bile, hitap biçimi hiyerarşiyi yumuşatıyor, farkı müşfik bir mürşit sıcaklığına bırakıyor. Mektupların canlı hissiyatı buradan kaynaklanıyor. Muhatabına bilgi ve haber değil, mana ve ruh yansıtıyor.

Neden 15 defa “Aziz” deniliyor?

Hitabların başında “Aziz” denilmesi, muhatabın önce değerini tanıma, sonra ona bir şey hatırlatma/anlatma şeklinde bir iletişim etiği........

© Risale Haber