menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

(Katre-Reşha-Zühre Bahsinin Şerhi)-3

33 0
25.03.2026

Esmaü’l-Hüsna ve İnsanın Kemal Yolculuğu

Mukaddes Kitaplar, Peygamberler ve Ümmetlerindeki Farklılıklar

İstidad ve kabiliyetlerdeki farklılık mevzuu enbiyada da bir sır olarak geçerlidir. Onların da derece-i kemallerini belirleyen istidadlarıdır. Kemale yürüdükçe, onlarda iman hakikatleri inkişaf eder. Allah istiyor ki, o nebinin ve ümmetinin imanı mesela Âhiret’e İmanda inkişaf etsin. O nebiyi de, ümmetini de o istidadda hazırlıyor. Daha geniş çaplı istidadı olan nebinin hitap çapı ve süresi da ona göre genişliyor. Hz. Nuh’un (AS) 950 sene peygamberlik yapmasını bu manada okuyabiliriz. Yani onun getirdiği tebliğ 1000 sene sürdü fakat 950 senesi istenen seviyede idi. Çünkü O (AS), ülü’l-azm bir resul idi. Bir ülü’l-azm resul gidince veya dünyadaki hizmeti 1000 sene sonrasında tecdid isteyince yerine yeni bir ülü’l-azm geliyordu, diyebiliriz. Bu aralık Resullerde 400 yıl, Nebiler arasında ise 100 yıldır. Bu noktayı Bediüzzaman “Zaman-ı mazi, bir mezar-ı ekber değil, belki herbir asrı bir nebînin veya evliyanın[1] taht-ı riyasetinde vazife-i ubûdiyeti ifa eden ervâh-ı sâfiye cemaatlerinin…” şeklinde nebiler için açmış. Mevlana Ahmed-i Câmi ise “Her 400 senede, Ahmed isminde bir kuluna böyle büyük ihsânlar yapar ve bunu herkes görür… Bunların sonuncusu bin târîhinden[2] sonra olup, en büyüğü ve en yükseği odur”[3] şeklinde resullerin ve varis-i resul olan büyük müceddidlerin geliş aralığını açar. Fakat bu zaman aralıkları aynı toplum içinde olunca bu şekilde gerçekleşmektedir. Farklı toplumlarda aynı zamanda çok sayıda nebi ve resul vardı. Hz. İbrahim ve Hz. Lut (Aleyhimesselam) aynı zamanda fakat farklı yerlerde resuldüler. Hz. Harun ve Hz. Musa (aleyhimesselam) aynı toplumda aynı anda resuldüler.

Fakat peygamberlerin getirdikleri iman esasları veya islami esaslar istidadları ile sınırlı olarak tecelli ettiğinden kemal olmuyordu. Eksik kalan tarafı yeni gelen tamamlıyordu. Hz. Musa’ya (AS) verilen Tevrat, gerek Onun yapısından kaynaklanan haliyle, gerekse esarete alışmış ve miskinleşmiş İsrailoğullarını adam etmek için celalli tecelli etti. Tevrat’ın düsturları katı ve serttir. Hz. İsa (AS) da İsrailoğulları’na geldi. Fakat yumuşaklıkla… İncil de aynı şekilde yumuşak bir içerik sahibidir.

Tevrat’ta tevhid ön plandadır ve dünya hayatının Allah’ın kanunlarıyla tanzimi hedef olarak gösterilir. Bunun sebebini Kur’an şöyle ifade eder: “Şüphesiz Firavun o ülkede iyice azgınlaşmış ve halkını sınıflara, kastlara ayırmıştı. İçlerinden bir grubu özellikle zayıf........

© Risale Haber