Ashab-ı Kehf ve Diyarbekir-Lice İlişkisi-1
Değerli dostlar! Dinler tarihindeki en esrarengiz hadiselerden biri de Ashab-ı Kehf hadisesidir. Bu hadise farklı dinlerin kaynaklarında farklı şekillerde yer alırken en sahih şekilde Kur’an-ı Kerim’de yer almaktadır. Bir kaç yazımızda Kur’an’da yer alan bu hadiseyi ve Diyarbekir ilişkisini ele almaya çalışacağız inşaallah.
Evvela bu hadise ile ilgili Kehf Suresinin 9-26 ayetlerini verip, sonrada kaynaklardan bunların detaylarını vermeye çalışacağız. İlgili ayet mealleri şu şekildedir:
9. Yoksa Bizim âyetlerimiz içinde Kehf ve Rakîm Ashâbının garip bir şey olduğunu mu sandın? 10. O gençler mağaraya sığındıklarında, “Ey Rabbimiz,” demişlerdi, “bize yüce katından bir rahmet ver ve işimizde, Senin rızâna erişmek için muvaffakiyet nasip et.” 11. Biz de onların kulaklarına perde vurup mağarada pek çok yıllar uyuttuk. 12. Sonra da onlar ile hasımlarından hangisinin âkıbetlerini daha iyi hesapladıklarını ortaya çıkarmak için onları dirilttik. 13. Onların kıssalarını Biz sana hak ile bildiriyoruz. Onlar Rablerine îmân etmiş gençler idi ve Biz de onların hidâyetini ziyade kılmıştık. 14. Zâlim hükümdara karşı çıktıklarında Biz onların kalblerini hakka bağladık da onlar: “Rabbimiz, göklerin ve yerin Rabbi olan Allah’tır,” dediler. “Biz, Ondan başka bir ilâha kulluk etmeyiz. Edersek saçmalamış oluruz. 15. “Şu bizim kavmimiz, O’ndan başka ilâhlar edindi. Öyleyse o ilâhların hak olduğuna dâir apaçık bir delil getirseler ya! Allah adına yalan uydurandan daha zâlim kim vardır?” 16. Birbirlerine dediler ki: “Mâdem ki biz kavmimizden ve onların Allah’tan başka taptıkları ilâhlardan uzaklaştık; öyleyse mağaraya çekilelim ki Rabbim bize rahmetinden genişlik versin ve işimizde kolaylık nasip etsin.” 17. Uyuduklarında onlara baksaydın, güneşin doğarken mağaranın sağ tarafına meylettiğini, batarken de onları rahatsız etmeksizin sol taraftan terk ettiğini görürdün. Onlar ise mağaranın ortasında, geniş bir yerde idiler. İşte bu Allah’ın âyetlerindendir. Allah, kime hidâyet verirse, o doğru yolu bulmuştur. Kimi de saptırırsa, artık, sen onu doğru yola eriştirecek bir yardımcı bulamazsın.
18. Onları uyanık sanırsın; halbuki uykudadırlar. Ve Biz, onları sağ ve sol taraflarına çevirip dururuz. Köpekleri ise iki ayağını mağaranın kapısına doğru uzatıp yatmıştır. Eğer onları o halde görseydin, için korku ile dolar ve döner kaçardın. 19. Sonra da aralarında soruşturup ne kadar uykuda kaldıklarını anlamaya çalışsınlar diye, Biz onları böylece uyandırdık. İçlerinden söze başlayan biri, “Bu halde ne kadar kaldık?” diye sordu. “Bir gün yahut daha da az” dediler. Sonra da “Bu halde ne kadar kaldığımızı Rabbimiz daha iyi bilir,” dediler. “İçimizden birini şu parayla şehre gönderelim de, hangi yiyecekler daha temizse ondan bir rızık getirsin. Fakat çok dikkatli hareket etsin ve bizi kimseye haber vermesin. 20. “Ellerine geçirirlerse bizi muhakkak ya taşlarlar veya kendi dinlerine çevirirler ki, o zaman asla felâh bulamazsınız.” 21. İnsanları böylece onların hâlinden haberdar kıldık ki, Allah’ın vaadinin hak olduğunu ve kıyâmetin geleceğinde şüphe bulunmadığını bilsinler. O sırada halk onların hâli hakkında aralarında münâkaşa ediyordu. “Üzerlerine bir binâ yapın. Rableri onların durumunu daha iyi bilir” dediler. Onların hâline vâkıf olanlar ise, “Biz onların bulunduğu yerde kendimize bir mescid yapacağız” dediler. 22. Diyecekler ki, “Onlar üçtür, dördüncüsü de köpekleridir.” Bazıları da
“Beştir, altıncısı köpekleridir” derler. Bu sözler ancak gayba taş atmaktır. Bir de diyecekler ki, “Onlar yedidir, sekizincisi de köpekleridir.” De ki: Onların sayısını Rabbim daha iyi bilir. İnsanlar içinde onları bilenler ise pek azdır. Artık onlarla, sana açık olarak bildirilen mâlûmattan başka bir şeyle mücâdelede bulunma. İçlerinden hiç kimseden de, bunlar hakkında bilgi isteme. 23. Hiçbir şey hakkında, “Yarın bunu muhakkak yapacağım” deme. 24. Ancak “İnşâallah” deyip Allah’ın dilemesi şartına bağlarsan müstesnâdır. Unuttuğun zaman da yine Rabbini an ve “Umulur ki Rabbim beni bundan daha hayırlı ve doğru bir yola eriştirir” de. 25. Onlar mağaralarında üç yüz yıl kaldılar, buna dokuz yıl daha kattılar.
26. De ki: Onların ne kadar kaldığını Allah daha iyi bilir. Göklerin ve yerin gaybını bilmek O’na mahsustur. O, ne güzel görür ve ne güzel işitir! Göklerde ve yerde olanlar için O’ndan başka bir yardımcı yoktur. O, hiç kimseyi hükmüne ortak etmez.”1
Ashab-ı Kehf kıssası, Kur’an-ı Kerim’de bu şekilde yer alırken meselenin esası Tevhid ehli bazı gençlerin putprestlik ve zulme karşı çıkıp, Cenabı Hakkın inayetiyle kurtulup 309 yıl yattıktan sonra yeniden diriltilmeleridir. Hadiseye sahih hadislerde yer verilmez. Bazı tefsir ve tarih kitapları hadiseye yer verirler. Ashab-ı Kehf hadisesine dair üç farklı görüş vardır. Bu üç görüşe Zadül Mesir tefsiri şu şekilde yer vermiştir.
“Âlimler onların bu işinin nasıl başladığında ve mağaraya gelme sebebinde üç görüş halinde ihtilaf etmişlerdir:
Birincisi: Onlar gece krallarından kaçtılar,........
