"Yaxşı pisdir, pis isə yaxşıdır; dumanlı havada, çirkli buludlarda uçub gedirik".

"Bu dünya bir kölgədir, yeriyən bir kölgə; zavallı bir aktyor isə səhnədə bir saat öyünüb, qışqırıb, sonra da yoxa çıxır".

"İnsanların üzündəki kədəri oxumaq üçün bir kitab gərəkdir, amma sən qəlbinin qapısını elə bağlamısan ki, heç kəs onun içinə boylana bilməz".

Vilyam Şekspir (William Shakespeare), "Maqbet"

(I hissə)

Bu dərin mövzunu dünya və yerli ədəbiyyat üzərindən araşdırmış, gücüm çatdığı qədər pisliyin mahiyyətinə enməyə çalışmışam. Axı hər gün həyatımızda pis insanlarla qarşılaşırıq. Bəlkə də illərdir verdiyimiz "niyə?” suallarına bu mətn vasitəsilə müəyyən cavablar tapa bilərik.

Şərdən və pislikdən danışırıqsa, onların mahiyyətini yalnız bu günümüzdən başlayaraq izah edə bilmərik. Mifologiyada şər və pislik sadəcə subyektiv xarakter xüsusiyyəti deyil; onlar kainatın nizamını pozmağa çalışan, xaos yaradan və insana zərər verməkdən zövq alan nəhəng qüvvə kimi təsvir olunur. Pisliyin mənşəyini, necə yayıldığını və insan ruhunu necə zəhərlədiyini anlamağa çalışan müxtəlif əsatirlər mövcuddur.

Bu mövzuda ən təsirli iki mifoloji hekayə yadıma düşür.

Bunlardan biri Pandoranın qutusundan pisliyin dünyaya yayılması haqqındadır. Bu mif dünyada pisliyin, xəstəliklərin və bədbəxtliklərin necə meydana gəldiyini izah edən ən məşhur fəlsəfi hekayələrdən biridir.

Yəqin ki, çoxunuz bilirsiniz: Prometey ilahi odu oğurlayıb insanlara verdikdən sonra Zevs həm Prometeydən, həm də insanlardan intiqam almağa qərar verir. O, tanrılara misilsiz gözəlliyə və cazibəyə malik bir qadın yaratmağı əmr edir. Lakin həmin qadının daxilində yalan və hiylə də gizlənirdi. Onun adı Pandora idi.

Zevs Pandoranı Prometeyin qardaşı Epimeteyə hədiyyə göndərir. Eyni zamanda ona toy hədiyyəsi kimi heç bir halda açılmaması şərti ilə sirli bir qutu verir. Epimetey qardaşının xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, Pandoranın gözəlliyinə aldanaraq onunla evlənir.

Tanrılar Pandoranın daxilinə güclü maraq hissi də yerləşdirmişdilər. Bir gün Pandora marağına qalib gələ bilmir........

© Qaynar