Yapay Zekâ, Kadınların Altındaki Sandalyeyi Çekecek mi?

Yapay Zekâ, Kadınların Altındaki Sandalyeyi Çekecek mi?

Teknolojik dönüşüm kaçınılmazsa, bedelini kim ödeyecek? Yapay zekâ iş dünyasını dönüştürürken bu dönüşümün bedeli kadınlar ve erkekler arasında eşit dağılmayabilir. Kadınların yoğun olduğu birçok meslek, otomasyona daha açık görünüyor.

Yapay zekâyla ilgili her gün karşımıza yepyeni haberler ve bilgiler çıkıyor. 

Bilim insanları, yapay zekâyla doğada bulunmayan, işlevsel virüsler tasarlıyor. Dünya çapında veri merkezlerindeki yapay zekâ çiplerinin sayısının birkaç yıl içinde 200 milyona çıkması bekleniyor. Küresel yapay zekâ altyapı yatırımlarının yakın bir tarihte 1 trilyon doları aşacağı tahmin ediliyor. Enerji tüketimi yüksek olan yapay zekâ veri merkezlerinin uzaya taşınması yönünde tartışmalar sürüyor. 

Pulitzer ödüllü Harvard’lı tarih profesörü Jill Lepore, son kitabı Yapay Devletin Yükselişi ve Düşüşü’nde teknolojinin devleti dönüştürdüğünü, seçmenlerin kime oy vereceklerini bile yapay zekâya sorduğu, siyasi kampanyaların yapay zekâyla hazırlandığı bir dönemde ulus devletlerin işlevlerinin giderek özel şirketlere kaydığını söylüyor ve bunu “yapay devlet” kavramıyla açıklıyor. Birçok hükümet, yapay zekâ kullanımına ilişkin kapsamlı ulusal stratejiler hazırlıyor. 

Yapay zekâ, artık herkesin ortak merak konusu… Teknolojik gelişmelerin etkisiyle yok olmaya yüz tutmuş meslekler, dönüşmesi beklenen meslekler, henüz ismini bile doğru telaffuz edemediğimiz yeni meslekler… 

Şu anda ilkokul çağında olan çocuklar, 2035 ve sonrasında iş hayatına atılacaklar. Yapay zekâ ve otomasyon bu kuşağın kariyerini şekillendiren ana unsurlar olacak.

İnsanlık elbette bu değişime de ayak uyduracak. Yeni beceriler öğreneceğiz. Daha verimli, daha hızlı, belki daha yaratıcı olacağız.

Ama teknolojik dönüşümlerin pek anlatılmayan başka bir yanı daha var: Değişimin faturası herkese eşit çıkmıyor.

Kimin işi önce dönüşecek? Kim yeniden eğitim alma fırsatı bulabilecek? Kim işini kaybettiğinde birkaç ay bekleyebilecek maddi güvenceye sahip? Kim, yıllarca biriktirdiği mesleki deneyimin bir sabah “artık bunu yapay zekâ da yapabiliyor” cümlesiyle değersizleştiğini hissedecek?

Yapay zekânın ilgiyi artırdığı iş kolları var.  The New York Times’ta temmuz sonunda çıkan bir araştırma dosyasına göre ABD’de veri merkezi inşaatlarındaki artış, elektrikçiler ve marangozları yüksek maaşlarla kırsal bölgelere çekiyor. OpenAI, Meta ve Google gibi şirketler, bu işçileri yetiştirmek üzere sendikalara ve eğitim programlarına milyonlarca dolar kaynak aktarıyor. Bu inşaat balonu patladığında bu vasıflı işgücünün akıbetinin ne olacağı ise henüz belirsiz. 

Yine The New York Times’ta geçen gün çok önemli bir analiz yazısı daha yayımlandı. Yazının bir noktasında yeteneklerdeki sıçramalar sonucunda, iş gücü piyasasında büyük değişiklikler yaşanacağı konusunda ekonomistlerin uyarılarına yer veriliyordu. Örneğein Stanford Üniversitesi Digital Economy Lab Direktörü ve ekonomist Erik Brynjolfsson, “Milyonlarca iş ortadan kalkacak, milyonlarca yeni iş yaratılacak,” diyordu.

Ve belki de en önemlisi: Bütün bunların kadınlarla erkekler üzerindeki etkisi gerçekten aynı mı olacak? Toplumsal cinsiyet eşitliği, yapay zekâ karşısında nasıl bir sınav verecek? 

Çocuk bakımı, hemşirelik, yaşlı bakımı gibi insan temasının, şefkatin, sezginin, empatinin ve karşılıklı ilişkinin önemli olduğu alanlarda çalışanların büyük bölümü kadın. Dolayısıyla yapay zekâ çağında kadınların işlerinin görece daha güvende olacağını varsaymak mümkün.

Kadınların Yoğun Olduğu İşlerde Son Durum

Fakat konuya biraz daha yakından baktığınızda bambaşka bir manzara çıkıyor karşınıza.

Avustralya’dan gelen son veriler, bu konuya pek de iç açıcı bir tablo sunmuyor. 

Avustralya hükümetine bağlı Jobs and Skills Australia’nın son verileri üzerine bağımsız haber platformu The Conversation tarafından yapılan bir analiz, kadınların yoğun olarak çalıştığı birçok........

© Perspektif