Avrupa, bir sahiplik devri dalgasının içine girdi. Almanya'da 2029 sonuna dek 545.000 KOBİ sahibi işini ailedışı bir halefe devretmeyi, 569.000 sahip ise şirketini tamamen kapatmayı planlamakta. Kayıtlı tarihte ilk kez planlı kapanışlar planlı devirleri geçti. Fransa'da ise beş yıl içinde yaklaşık 370.000 şirket devir kapsamına girecek, mevcut hızla bunların yalnızca 130.000 kadarı el değiştirecek. Bununla birlikte, Avrupa'da şirketlerin hissedarlık yapısındaki değişiklik dalgasını soğuracak derinlikte bir özel sermaye piyasası mevcut.

Türkiye’deki dinamikler benzer bir risk barındırsa da Avrupa’dan temel bir noktada ayrışıyor. Türkiye’deki ana sorun halef yokluğu değil; mevcut haleflerin ilgisizliği, hazırlıksızlığı veya şirketin kurumsal yapısının yetersizliği olarak öne çıkıyor. İşi devralacak bir sonraki nesil çoğu zaman mevcut; ancak işi bir sonraki ölçeğe taşıyacak istenç, donanım, profesyonellik ve disiplinden çoğunlukla yoksun. Türkiye ekonomisinin büyüme omurgasını oluşturan KOBİ'lerin ihtiyacı, kendilerini profesyonelleştirecek, kurumsallaştıracak ve bir sonraki seviyeye çıkmalarına önayak olacak bir özel sermaye fonlarının sağlayacağı mali ve beşeri sermayenin yaratacağı itkidir. Bu itkiyi verecek sermaye piyasaları ise Türkiye'de bugün sığ.

Halefiyet ve Kurumsallaşma İhtiyacı

Türkiye'de kayıtlı şirketlerin yaklaşık �'i aile şirketi olup Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin de yaklaşık u'i bu nitelikte. Toplam işletme sayısı 3,7 milyonun üzerinde ve ortalama şirket ömrü yaklaşık 25 yıl. Kurucu nesillerin büyük çoğunluğu emeklilik çağına giriyor. Bu şirketlerin ihtiyacını iki başlıkta toplamak mümkün: Büyümeyi finanse edecek mali sermaye ve şirketi profesyonelleştirecek beşeri sermaye. Bugün ikisine de erişim Türkiye’de yetersiz.

Sorunun halef yokluğu değil, kurumsal hazırlıksızlık; bu da esasen bir beşeri sermaye açığı sorunu. Yaygın kullanılan tahminlere göre, Türkiye'de aile şirketlerinin yalnızca 0'u ikinci nesle, 'si üçüncü nesle, %3'ü dördüncü nesle geçebilmektedir. PwC'nin 2025 tarihli 12. Küresel Aile Şirketleri Araştırması'na göre, kilit roller için geliştirilmiş halefiyet planına sahip aile şirketi oranı iki yıl içinde &'dan "'ye gerilemiştir. Buna karşın şirketlerin q'i, gelecekteki liderlik pozisyonları için dışarıdan profesyonel istihdamının gerekliliğini kabul ediyor. Anadolu sermayesindeki şirketlerin yeni kuşakları, büyükşehirlerdeki kariyer fırsatlarını veya farklı iş kollarını tercih ediyor. Bu durum, taşradaki şirketlerin hem aile içinden halef bulmasını hem de işi büyütecek profesyonel kadroları kendi içinden yetiştirmesini güçleştiriyor.

Türkiye'nin GSYH'sinin ana dinamosu olan KOBİ'lerinin karşı karşıya kaldığı bu durum, Türkiye için önemli bir açmaz teşkil ediyor. Halefin ya olmadığı ya da işi kurumsallaştıracak donanımı taşımadığı her şirket, dışarıdan hem mali hem beşeri sermaye ihtiyacı taşıyor. Bu yapısal tıkanıklık, ekonomi yönetiminin ve politika yapıcıların gündemine alması gereken makroekonomik bir risk unsurudur.

Sermaye ve Disiplin Arayışı

Bir aile şirketi sahibinin, dışarıdan mali ve beşeri sermaye ihtiyacını karşılaması için dört seçeneği var:

Birinci seçenek, doğal yollarla aile içi devir; yani bir sonraki neslin bayrağı devralması.........

© Para Analiz