Güldem Atabay: Ekonomide yavaşlama derinleşiyor, talep zayıflığı belirginleşiyor
Mart 2026 SAMEKS verileri, Türkiye ekonomisinde büyüme ivmesinin zayıflamaya devam ettiğini ve özellikle talep tarafındaki kırılganlığın belirginleştiğini gösterdi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış Bileşik Endeks’in 49,1 seviyesinde kalması, ekonomik aktivitenin eşik değer olan 50’nin altında seyretmeye devam ettiğine işaret ederken, daralma-yavaşlama hattında kalıcılığın güçlendiğini düşünmek için çok nedenimiz var.
SAMEKS Mart verisi, ekonomik aktivitenin yalnızca yavaşlamakla kalmadığını, aynı zamanda talep temelli bir zayıflama sürecine girdiğini ve sektörler arası dengesizliğin sürdüğünü teyit ediyor. Bu görünüm, büyüme kompozisyonunun kırılganlaştığını ve ekonomik aktivitenin kısa vadede güçlü bir toparlanma üretmekte zorlanacağını düşündürüyor.
Verinin alt kırılımlarında mart ayında en dikkat çekici unsur sanayi ve hizmet sektörleri arasındaki ayrışmanın devam etmesi. Sanayi SAMEKS Endeksi 50,7 ile eşik değerin üzerinde kalmayı sürdürse de aylık bazda 5 puanlık sert düşüş, sektördeki momentum kaybının belirginleşmesi demek. Buna karşılık hizmet sektörü endeksi 3 puan artarak 48,9’a yükselse de hâlâ daralma bölgesinde.
Sanayi tarafında detaylar, yüzeyde görülen görece dayanıklılığın altında önemli bir zayıflamaya işaret ediyor. Üretim alt endeksinde sınırlı bir artış gözlenirken (48,6), asıl kritik sinyal yeni siparişlerdeki sert düşüş. Yeni siparişler alt endeksinin 10,6 puan gerileyerek 49,5’e inmesi, talep koşullarında belirgin bir zayıflama demek. Aynı dönemde girdi alımlarındaki 24,8 puanlık sert düşüş de üretim sürecine yönelik beklentilerin bozulduğunu gösteriyor.
Buna karşılık stoklardaki artış ve teslim sürelerindeki iyileşme, firmaların daha temkinli bir üretim ve stok yönetimine yöneldiğini düşündürüyor. İstihdam alt endeksinin 61,6 gibi güçlü bir seviyeye yükselmesi ise kısa vadede iş gücü talebinin sürdüğünü gösterse de bu durumun talep zayıflığı ile ne kadar sürdürülebilir olduğu tartışılır.
Hizmet sektöründe ise daha dengeli ancak zayıf bir görünüm var. İş hacmindeki artış (48,1’e yükseliş) hizmet talebinde sınırlı bir toparlanmaya işaret ederken, girdi alımlarındaki düşüş ve istihdamın 50 eşik değerinin altında kalmaya devam etmesi, sektörün hâlâ kırılgan olduğunu gösteriyor. Özellikle istihdam alt endeksinin 47,8 seviyesinde kalması, hizmetler tarafında iş gücü piyasasının zayıf seyrini sürdürdüğüne işaret ediyor.
Genel resim, SAMEKS’in bileşenleri arasında “üretim-istikrar” ile “talep-zayıflık” arasında belirgin bir ayrışmaya işaret ediyor. Sanayi tarafında üretim ve istihdam görece dirençli görünürken, yeni siparişler ve girdi alımları üzerinden talep tarafındaki bozulma giderek daha görünür hale geliyor. Hizmetler tarafında ise toparlanma sinyalleri son derece sınırlı ve kırılgan.
Bu çerçevede Mart SAMEKS verileri, Türkiye ekonomisinde büyümenin hâlen aşağı yönlü riskler altında olduğunu ve iç talep kaynaklı bir ivme kaybının........
