Izbori u Berlinu i Meklenburgu-Zapadnom Pomorju pokazali su da nezadovoljstvo vladom Friedricha Merza raste na oba politička pola. Na sjeveroistoku profitira Alternativa za Njemačku, dok se glavni grad okrenuo ljevici. Najveći gubitnik je Kršćansko-demokratska unija, a izborna noć pretvorila se u glasanje o samom kancelaru.

Friedrich Merz izašao je pred javnost ubrzo nakon zatvaranja biračkih mjesta. Nekoliko dana ranije savezni kancelar otkazao je putovanje na Generalnu debatu Ujedinjenih nacija u New Yorku. U sjedištu Kršćansko-demokratske unije Njemačke (CDU) održao je kratku, na brzinu sazvanu konferenciju za medije. Nije objavio ostavku, nije ponudio promjenu političkog pravca, niti je preuzeo konkretnu političku odgovornost. U suštini je samo potvrdio da ostaje tamo gdje jeste - na čelu njemačke vlade i svoje stranke. Rezultat CDU-a u saveznoj pokrajini Meklenburg-Zapadno Pomorje nazvao je “katastrofom”.

Prema najnovijoj projekciji, Alternativa za Njemačku (AfD) sa 38,1 posto postala je najjača stranka u ovoj sjeveroistočnoj saveznoj pokrajini. Socijaldemokratska partija Njemačke (SPD) premijerke Manuele Schwesig ostala je iza nje sa 35,5 posto, dok je CDU pao na 4,9 posto. Prema ovoj projekciji, CDU se nalazi ispod izbornog praga i ne bi ušao u pokrajinski parlament. Bio bi to prvi put u historiji Savezne Republike Njemačke da CDU nije zastupljen u jednom pokrajinskom parlamentu, a ujedno najlošiji rezultat stranke na pokrajinskim izborima od osnivanja Savezne Republike.

AfD je u odnosu na prethodne izbore više nego udvostručio rezultat. Neće, barem zasad, sam formirati vladu jer ostale parlamentarne stranke odbijaju saradnju s njim. Međutim, činjenica da AfD vjerovatno neće vladati ne čini njegov rezultat manje dramatičnim. Stranka više nije samo glasna opozicija na rubovima sistema. U jednom dijelu istočne Njemačke postala je centralna politička snaga oko koje se, sviđalo se to drugima ili ne, formiraju sve ostale većine.

Analiza kretanja birača dodatno pokazuje dubinu promjene. AfD je pridobio približno 67.000 ranijih apstinenata i oko 45.000 bivših glasača SPD-a. To znači da njegov rast ne dolazi samo iz tradicionalnog desnog biračkog tijela. AfD mobilizira ljude koji su prestali vjerovati institucijama, ali prodire i u nekadašnje socijaldemokratske slojeve - među zaposlene, slabije........

© Oslobođenje