Gerek dünya ülkelerini gerekse ülkemizin; yargı, dini mensuplarının ve daha çok eğitim alanında ise hem akademisyenlerin ve de mezuniyetin vazgeçilmez simgesi olan bir giysi olan cübbe var. Cübbenin önemini belirttikten sonra cübbe nedir, kimler giymeli ve ne zamandan beri cübbe giyme geleneği vardır, buna bakalım.

Evet cübbenin önemi resmi olmasa da, dünyanın her toplumunda şöyle bilinir; bu giysiyi bir hekim, bir akademisyen, bir hakim/savcı/avukat olarak giydiğim de; hür ve tarafsız olarak, din, dil, cinsiyet ve milliyet olarak hiç bir kimseye ayrı bakmayarak görevimi yapacağıma söz veriyorum demektir.

Türk Dil Kurumu’na göre güncel anlamı şöyle: “Hukukçuların, üniversite öğretim üyelerinin, din adamlarının, mezuniyet törenlerinde öğrencilerin elbise üstüne giydikleri uzun, yanları geniş, düğmesiz giysi.” Demek ki cübbe üç önemli alanı gündelik hayattan ayırt edip sınır koyuyor: İlahiyat, akademi ve hukuk mensuplarını sıradan ve/veya siyasi olandan ayrıştırarak onlara bir nevi kutsiyet, saygınlık ve otorite atfetmemizi sağlıyor.

Cübbe ayaklara kadar inip kanatları birbiri üzerine gelecek şekilde kapatılan, bol ve hafif elbiseye verilen bir isim olup “cüppe” olarak da telaffuz ettiğimiz “cübbe,” Arapça kökenli bir kelime. İspanyolcaya jupa, aljupa, İtalyancaya giuppa, giuppone ve Fransızcaya jupe, jupon olarak geçmiş. Osmanlı ilmiye sınıfının beyaz tülbentli sarıkla birlikte kullandığı, mevsime göre kaşmir ya da softan kumaştan imal edilen bir kıyafet. Türkçede ilk olarak Aşık Paşa’nın Garib-nâme adlı mesnevisinde kullanılmış: “Cübbem içre yok-durur ḥaḳdan ayruk nesne.”

Orta Asya’da Türkler’in mor koyun yününden cübbe giydikleri bilinmektedir. Şamanizm’de Kam’ların cübbe ve külahtan oluşan bir kıyafet kullanmışlardır. Ayrıca bu coğrafyada kaba ismiyle adlandırılan Türkmen cübbeleri ise işlemeli ve kaliteli kumaştan imal edilmiştir. Orta Asya dışında Arap Yarımadasında Hz. Peygamber döneminde Tebük Gazvesi esnasında Şam (veya Rum) cübbesi giydiğine dair hadisler ve bazı folklorik bilgiler mevcuttur. Bununla birlikte cübbenin bölge halkının kullanageldiği bir elbise türü olduğunu söylemekte mümkündür.

Abbasi halifesi tarafından Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’e siyah bir cübbe........

© Önce Vatan