'Ömrüüm' nasıl ortaya çıktı... 99 yaşında 70 yıldır ekranda... Kelepçeli sosyal deney
Yeraltı, şu sıralar bir hitap ile anılır oldu; “Ömrüüm”. Dizi tarihimizde örnekleri var. Ama bir sezon içinde böylesine kalıcı ve ses getireni tabii ki, çok fazla olmuyor. Yeni sezon dizisinde Bozo’nun Ceylan’a hitabı, dizi ilerledikçe öne çıkmaya başladı. Bugün sosyal medyada “Ömrüüm” dalgası yayılmış durumda. Peki nasıl bulundu? Sordum.
Sette Doğaçlama Bulundu Bu hitap şekli sette çekim sırasında doğaçlama bulunmuş. Dizinin yönetmeni Murat Öztürk ve Uraz Kaygılaroğlu ortak çalışması diyelim. Bu hitap sanırım gündelik yaşamın içine giderek daha fazla girecek gibi görülüyor.
DİZİLERE 100 BİN DOLAR NASIL VERİLECEKKültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, dizi yapımcıları ile bir toplantı yaptı. Toplantıda, yurt dışında yayınlanan dizilere 100 bin dolar karşılığı Türk Lirası'na kadar sağlanacak desteğin kriterleri ele alındı. Destekten yararlanmak için yapımların en az 3 kıta ve 10 ülkeye ihraç edilmesi, Türkiye’de en az 26 bölüm yayınlanmış olması, reytinglerde üst sıralarda yer alması ve son 3 yıl içinde yayımlanmış olması şartı aranacağı, programa ilaveten RTÜK’ten ceza almamış olması şartının olduğu basında çıkan haberlerde yer alıyordu. Yapımcılara soralım dedik. Bir yapımcı; “Başlangıç olarak iyi, en azından devlet bunu teşvik edilmesi gereken bir alan olarak ilk kez gördü. Ama elbette yetersiz” diyordu.
Her Bölüme Para Yok Bir başka önemli yapımcı ise, ayrıntıları anlattı ve yanlış anlamalar olduğunu söyledi. “Yanlış bir algı oluştu. Sanki dizilerin her bir bölümüne 100’er bin dolarlık yardım yapılacak gibi yanlış anlaşılmalar var. Dizinin her bölümüne değil. Türkiye’nin tanıtımını öne çıkardığınız herhangi bir bölümdeki bir veya iki sahneye paralar ödenecek.
100 Bin Doları Kimler VerecekPeki bu para nasıl verilecek? “100 bin doların 50 bin dolarını bakanlık, 50 bin dolarını Türkiye Tanıtım Fonu verecek. Nasıl verecek? Bu içerik, yurt dışındaki televizyonlarda reklam olarak yayınlanırsa. Bir de tabi bu iş için komisyon kurulacak. İçeriklerin Türkiye’nin tanıtımına katkı verip vermediği o komisyon tarafından belirlenecek. Yani 30 - 40 bölüm yapıyorsanız, 2 ya da 3 bölümünde bu parayı alabilme durumunuz olabilir. Yayıncıların da bir hakkı olacak. Ve bu para yapımcı ve yayıncı arasında dengeli bir şekilde verilecek”.
PLATFORMLARDA DİZİLER BİRBİRİNE Mİ BENZEMEYE BAŞLADIAlman gazetesi Süddeutsche Zeitung, dijital platformların içerik üretiminde giderek daha fazla veri ve algoritmalara dayanmasının dizilerin yaratıcı niteliğini zayıflatabileceğini savunan bir analiz yayımladı.
Veriye göre yazılan senaryolarSektördeki bazı senaristlere göre platformlar izleyicilerin davranışlarını çok ayrıntılı analiz ediyor. Bir dizinin hangi sahnede durdurulduğu, hangi karakterlerin sevildiği, izleyicinin ne zaman sıkıldığı gibi veriler senaryoya müdahale edilmesine neden olabiliyor. Senaristlerden belirli aralıklarla şaka eklemeleri, veriye göre “başarılı” sayılan karakterleri öne çıkarmaları gibi talepler geldiği söyleniyor. Bazı test gösterimlerinde ise izleyicilerin yüz ifadeleri kaydedilerek yapay zekâ ile duygusal tepkilerinin analiz edildiği belirtiliyor.
Netflix ve Veri YaklaşımıNetflix veri kullanımını ilk yıllarında açıkça savunuyordu. 2013’te yayımlanan House of Cards dizisinin veri analizleriyle geliştirildiği açıklanmıştı. Netflix CEO’su Ted Sarandos 2015’te bir projeye karar verirken sürecin yaklaşık p veriye, 0 sezgiye dayandığını söylemişti. Ancak şirket daha sonra insan yaratıcılığına daha fazla vurgu yapmaya başladı. Medya Sosyoloğu Karin van Es bu yaklaşımı “stratejik ikirciklilik” olarak tanımlıyor.
Diziler artık telefon izleyicisine göre yazılıyor.
Platformların önemli varsayımlarından biri de izleyicilerin artık dizileri tam dikkatle izlemediği. İnsanların çoğu, izlerken aynı anda telefon kullanıyor. Bu nedenle yapımlarda ilk bölümde güçlü sahnelerin yer alması, hikâyenin hemen anlaşılması ve birkaç dakikada bir dikkat çekici olay olması gibi kurallar uygulanıyor.
“Üç Yıldızlı Hamburger” ModeliNetflix içerik stratejisini bazen “three-star hamburger” olarak tanımlıyor. Yani çok deneysel olmayan ama mümkün olduğunca geniş kitleye hitap eden eğlence. Bu model özellikle TikTok........
