Uluslararası Olimpiyat Komitesi (UOK), "Olimpik Sporda Kadın Kategorisinin Korunmasına İlişkin Yeni Bir Politika ve Uluslararası Federasyonlar ve Spor Yönetim Organları İçin Yol Gösterici Hususlar"ı açıkladı.UOK Yürütme Kurulu tarafından onaylanan politika, 2028 Olimpiyat Oyunlarından itibaren geçerli olacak ve geriye dönük uygulanmayacak. Politika, Olimpiyat Oyunları da dahil olmak üzere bir UOK etkinliğinin spor programındaki tüm disiplinler için ve hem bireysel hem de takım sporları için, herhangi bir kadın kategorisine uygunluğun biyolojik kadınlarla sınırlı olduğunu açıklıyor.

Kadın kategorisine uygunluk, öncelikle SRY geninin yokluğunu veya varlığını tespit etmek için gen taraması testi ile belirlenecek. SRY geni memelilerde Y kromozomu üzerinde bulunan ve erkek cinsiyet gelişimini başlatan kritik gendir. UOK, “bilimsel kanıtlara dayanarak” SRY geninin varlığının yaşam boyu sabit olduğunu ve bir sporcunun erkek cinsiyet gelişimini geçirdiğine dair oldukça doğru bir kanıt olduğu görüşünü savunuyor. Ayrıca, UOK tükürük, yanak sürüntüsü veya kan örneği yoluyla SRY gen taramasının diğer olası yöntemlere kıyasla müdahale edici olmadığı görüşünde.

SRY geni için negatif sonuç veren sporcular, bu politikanın kadın kategorisinde yarışma için belirlediği uygunluk kriterlerini kalıcı olarak karşılayacaklar. Negatif sonucun hatalı olduğuna dair bir neden olmadığı sürece, bu ömür boyu bir kez yapılacak bir test olacak.

Nadiren de olsa, Tam Androjen Duyarsızlığı Sendromu (CAIS) veya testosteronun anabolik ve/veya performans artırıcı etkilerinden faydalanmayan diğer nadir cinsiyet gelişimi farklılıkları/bozuklukları (DSD) tanısı almış sporcular hariç, SRY pozitif sonuç veren hiçbir sporcu UOK etkinliğinde kadın kategorisinde yarışmaya uygun bulunmayacak.

XY transseksüel ve androjen duyarlı XY-DSD sporcuları da dahil olmak üzere SRY pozitif sonuç veren sporcular, uygun oldukları diğer tüm sınıflandırmalara dahil edilmeye devam edecekler. Örneğin, herhangi bir karma kategorideki belirlenmiş bir erkek kontenjanı da dahil olmak üzere herhangi bir erkek kategorisinde ve herhangi bir açık kategoride veya sporcuları cinsiyete göre sınıflandırmayan spor ve etkinliklerde yarışmaya uygun kabul edilecekler.

UOK BAŞKANI’NIN AÇIKLAMASI

Politika hakkında konuşan UOK Başkanı Kirsty Coventry şunları söyledi:

“Eski bir sporcu olarak, tüm Olimpiyat sporcularının adil bir yarışmada yer alma hakkına yürekten inanıyorum. Açıkladığımız politika bilime dayanmaktadır ve tıp uzmanları tarafından yönlendirilmiştir. Olimpiyat Oyunlarında, en küçük farklar bile zafer ve yenilgi arasındaki farkı belirleyebilir. Bu nedenle, biyolojik erkeklerin kadın kategorisinde yarışmasının kesinlikle adil olmayacağı açıktır. Ayrıca, bazı sporlarda bu durum güvenli olmayacaktır. Her sporcuya saygı ve onurla davranılmalı ve sporcuların hayatları boyunca sadece bir kez taramadan geçmeleri gerekecek. Süreç hakkında net bir eğitim ve uzman tıbbi tavsiyenin yanı sıra danışmanlık hizmetinin de sunulması gerekiyor.”

POLİTİKA NEDEN GELİŞTİRİLDİ?

UOK yönetimi, Kadın Kategorisinin Korunması Çalışma Grubu'nun bulgularını, çeşitli UOK istişarelerini ve uluslararası insan hakları hukuku da dahil olmak üzere son gelişmeleri yansıtacak şekilde, Olimpiyat bağlamında kadın kategorisinin korunmasına ilişkin bir politika taslağı hazırlamakla görevlendirildi.Politika, hem erkeklerin hem de kadınların elit spora eşit erişimini sağlamak için kadın kategorisinin gerekli olduğu evrensel olarak kabul edildiği temelinde geliştirildi.

UOK'nin finallerde, podyumlarda ve şampiyonalarda kadın sporcular için eşit fırsatlar gibi eşitlikle ilgili modern hedefleri her sporda hem kadın hem de erkek finallerine yer vererek Olimpiyat değerini artırma ve dünya çapındaki kadın ve kız çocuklarına ilham vermek ve onları temsil etmek için Olimpiyat sahnesinde kadın sporcuları kutlama doğrultusunda geliştirildi.

ÇALIŞMA GRUBUNUN BULGULARI

Çalışma grubu, 2021'den bu yana yaşanan gelişmeler de dahil olmak üzere son bilimsel kanıtları inceledi ve net bir fikir birliğine vardı. Erkek cinsiyeti, güç, kuvvet ve dayanıklılığa dayanan tüm spor ve etkinliklerde performans avantajı sağlar. Adaleti sağlamak ve özellikle temas sporlarında güvenliği korumak için, uygunluk biyolojik cinsiyete dayanmalıdır.

Grup ayrıca, cinsiyeti doğrulamak için şu anda mevcut olan en doğru ve en az müdahaleci yöntemin, genellikle Y kromozomunda bulunan ve rahim içinde erkek cinsiyet gelişimini başlatan ve testislerin varlığını gösteren bir DNA segmenti olan SRY geninin taranması olduğu konusunda da hemfikir oldu.

POLİTİKANIN GELİŞTİRİLMESİ

Politika, Eylül 2024 ile Mart 2026 arasında UOK tarafından yapılan bir incelemenin sonucu. Elit müsabakalarda adalet, güvenlik ve bütünlüğün sağlanmasının yanı sıra, eşitliği teşvik etmek, Olimpiyat değerini artırmak ve kadın kategorisinin görünürlüğünü artırmak gibi UOK’nin kadın kategorisine yönelik politika hedeflerini de içeriyor.

İnceleme, ilgili alanlardaki çeşitli uzmanlarla yapılan istişareleri ve Uluslararası Federasyonlar ve dünyanın dört bir yanından sporcular da dahil olmak üzere Olimpiyat Hareketi bileşenlerinden alınan görüşlerle desteklendi.

İncelemenin bir parçası olarak, Eylül 2025'te 2021'den bu yana yaşanan bilimsel, tıbbi ve yasal gelişmeleri özel olarak incelemek üzere bir çalışma grubu kuruldu. Beş kıtadan gelen çalışma grubu üyeleri arasında spor bilimi, endokrinoloji, transseksüel tıp, spor hekimliği, kadın sağlığı, etik ve hukuk alanlarında uzmanlar bulunuyor.

Politika, sporcuların insan onuruna, fiziksel ve psikolojik sağlığına ve refahına ve güvenliğine öncelik veren sporcu merkezli bir yaklaşımla geliştirildi. Gizlilik ve mahremiyet haklarına saygı gösterilmesi de esas alınıyor. Bu politikanın herhangi bir amatör veya rekreasyonel spor programı için geçerli olmadığı vurgulandı.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi'nin Olimpiyat sporlarında kadınlar kategorisini yalnızca biyolojik kadınlarla sınırlayan yeni politikası, sporcuları "adaletsizlikleri gidermek" ve "haklarına erişimlerini güçlendirmek" için destekleyen bir kuruluş olan Humans of Sport tarafından şiddetle eleştirildi.

Güney Afrika'nın iki kez Olimpiyat şampiyonu Caster Semenya şunları belirtti:

“UOK'ye yazdık. Mektubumuzu teslim ettik. Hiçbir yanıt alamadık. Bana danışılması istendiğinde, tek bir şeyi açıkça belirttim: Sadece göstermelik bir ses olarak kullanılmayacağım. Eğer zaten karar verdiyseniz, danışma hiçbir şey ifade etmez. Hikayelerimizi, acılarımızı, spor adına bedenlerimizin maruz kaldığı zorlukları dinlemediyseniz, hiçbir şey ifade etmez. Eğer UOK gerçekten dinlemiş olsaydı bu politika var olmazdı. Bilim kokmuyor, damgalama kokuyor. Sporculara duyulan ilgiden doğmadı. Siyasi baskıdan doğdu. Afrika'dan bir kadın olarak, Başkan Coventry'nin farklı olacağını ummuştum. Sadece güçlüleri, sadece rahat olanları değil, hepimizi dinleyeceğini ummuştum. Şansı vardı. Bizi hayal kırıklığına uğrattı.”

Spor İnsanları Derneği'nin İcra Direktörü, önde gelen sporcu hakları savunucusu ve kadın sporunda cinsiyet testi politikalarının kaldırılması için önde gelen kampanyacılardan Payoshni Mitra şunları söyledi:

“Spor hareketinin, küresel olarak insan haklarını ortadan kaldıran aynı güçlere boyun eğdiğini görüyoruz. UOK Başkanı işine geldiğinde tarafsızlık iddiasında bulunuyor, sivil toplum meşru endişelerini dile getirdiğinde sessiz kalıyor. Ancak 2028 Los Angeles Olimpiyat Oyunları öncesinde siyasi baskı arttığında, harekete geçiyor. Şunu sormak gerekiyor: Spor hareketi gerçekten iddia ettiği kadar bağımsız mı? Seçici olarak uygulanan tarafsızlık, tarafsızlık değildir; bu bir tercihtir.”

© OdaTV