Prof. Dr. Seyithan Deliduman

Hukuk üzerine yapılan tartışmaların önemli bir kısmı ne yazık ki sağduyudan ziyade duygusal reflekslerin etkisi altında şekillenmektedir. Özellikle yargı kararlarının kamuoyunda geniş yankı uyandırdığı dönemlerde hukuk sistemine ilişkin değerlendirmeler çoğu zaman iki aşırı uç arasında gidip gelmektedir. Bir tarafta mevcut işleyişi kusursuz görenler, diğer tarafta ise sistemi bütünüyle başarısız ilan edenler bulunmaktadır.

Oysa hukuk, ne mutlak mükemmellik iddiasını taşıyabilecek bir alan ne de karşılaşılan olumsuzluklar üzerinden bütünüyle mahkûm edilebilecek kadar zayıf bir yapıdır. Hukuk düzenleri de tıpkı toplumlar gibi eksikleriyle, güçlü yönleriyle ve sürekli gelişim arayışıyla varlığını sürdürür. Bu nedenle hukuk tatbikatına ilişkin değerlendirmelerin hakkaniyetli, ölçülü ve bütüncül bir bakış açısıyla yapılması gerekir.

Türk hukuk tatbikatının çeşitli sorunlar içerdiği inkâr edilemez bir gerçektir. Yargılamaların uzun sürmesi, mahkemelerin yoğun iş yükü altında faaliyet göstermesi, benzer olaylarda farklı sonuçların ortaya çıkabilmesi, mevzuat değişikliklerinin tatbikatta uyum güçlükleri doğurması ve zaman zaman kamu vicdanında tartışmalara neden olan kararların verilmesi üzerinde ciddiyetle durulması gereken hususlardır.

Ancak bu sorunlardan hareketle hukuk sistemimizin bütünüyle başarısız olduğu sonucuna ulaşmak da isabetli değildir.

Her şeyden önce eleştirilen hususun çoğu zaman hukukun kendisinden değil, hukukun tatbikinden kaynaklandığı gözden kaçırılmaktadır. Bu sebeple hukuk düzenine ilişkin değerlendirmelerde norm ile tatbikat arasındaki ayrımın doğru yapılması büyük önem taşımaktadır.

Nitekim normatif düzenlemeler bakımından Türk hukuk sisteminin oldukça güçlü bir yapıya sahip olduğunu ifade etmek mümkündür. Cumhuriyet döneminden itibaren gerçekleştirilen hukuk reformları, çağdaş hukuk sistemlerinden yapılan iktibaslar ve zaman içerisinde geliştirilen mevzuat dikkate alındığında, normatif altyapımızın birçok alanda mükemmele yakın bir seviyeye ulaştığını söylemek abartılı olmayacaktır. Elbette her hukuk düzeni gibi bizim hukuk sistemimizin de geliştirilmesi gereken yönleri bulunmaktadır. Ancak genel tabloya bakıldığında temel sorunların büyük ölçüde normların varlığından değil, onların tatbikinden kaynaklandığı görülmektedir.

Bir başka ifadeyle mesele çoğu zaman hukuk üretmek değil, üretilen hukuku doğru, istikrarlı ve öngörülebilir şekilde tatbik edebilmektir. Kanunların öngördüğü ideal ile hukuk tatbikatında........

© ngazete