Ατιμώρητα εγκλήματα πολέμου
Τον Μάρτιο του 1945, τη νύχτα που κάηκε το Τόκιο, σκοτώθηκαν περίπου εκατό χιλιάδες άνθρωποι σε λίγες ώρες. Ήταν και παραμένει ο πιο πολύνεκρος αεροπορικός βομβαρδισμός της ιστορίας. Ο άνθρωπος που τον σχεδίασε, ο στρατηγός Κέρτις ΛεΜέι (1906–1990), το διατύπωσε αργότερα με μια ειλικρίνεια που κανένα δικαστήριο δεν του ζήτησε: αν είχαν χάσει τον πόλεμο, θα είχαν δικαστεί όλοι ως εγκληματίες πολέμου.
Δεν έχασαν όμως. Και επειδή δεν έχασαν, η πράξη αυτή δεν προστέθηκε ποτέ σε μεταπολεμικό κατηγορητήριο.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν οι νικητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου διέπραξαν εγκλήματα. Είναι ποιος ορίζει τι είναι έγκλημα πολέμου. Ποιος έγραψε τον κατάλογο, με ποια διαδικασία, με ποια τεκμήρια, και τι έμεινε απ’ έξω.
Γιατί ο κατάλογος υπάρχει. Το άρθρο 6 της Χάρτας του Λονδίνου απαριθμεί [1]: δολοφονία και εκτόπιση αμάχων υπό κατοχή, κακομεταχείριση αιχμαλώτων, θανάτωση ομήρων, λεηλασία, άσκοπη καταστροφή πόλεων. Είναι, σχεδόν σημείο προς σημείο, ο κατάλογος του τι είχε κάνει η Βέρμαχτ. Και πριν από αυτόν, στην εισαγωγική φράση του ίδιου άρθρου, ορίζεται ποιοι μπορούν να δικαστούν: όσοι ενήργησαν προς το συμφέρον των χωρών του ευρωπαϊκού Άξονα.
Το ζήτημα δεν είναι αν οι νικητές ήταν το ίδιο με τους ηττημένους. Είναι γιατί ο κατάλογος των αδικημάτων του 1945 συνέπεσε τόσο ακριβώς με τον κατάλογο όσων είχαν κάνει μόνο οι ηττημένοι.
Το έγκλημα του νικητή είναι και ηθικό;
Στις 14 Φεβρουαρίου 1942 το βρετανικό Υπουργείο Αεροπορίας εξέδωσε οδηγία προς τη Διοίκηση Βομβαρδιστικών [2]. Πρωταρχικός στόχος οριζόταν το ηθικό του άμαχου πληθυσμού, και ειδικότερα των βιομηχανικών εργατών. Ως σημεία σκόπευσης ορίζονταν οι οικιστικές περιοχές, ρητά όχι τα ναυπηγεία ή τα εργοστάσια αεροσκαφών, που βρίσκονταν λίγο έξω από αυτές.
Τον επόμενο μήνα, στις 30 Μαρτίου 1942, ο επιστημονικός σύμβουλος του Τσώρτσιλ, λόρδος Τσέργουελ (1886–1957), υπέβαλε υπόμνημα στο οποίο υπολόγιζε πόσοι Γερμανοί θα έμεναν άστεγοι αν κατέρρεαν οι κατοικίες τους. Η καταστροφή στέγης παρουσιαζόταν ως μετρήσιμος στρατηγικός στόχος. Το υπόμνημα έγινε δεκτό από το Πολεμικό Υπουργικό Συμβούλιο.
Τον Ιούλιο του 1943 το Αμβούργο βομβαρδίστηκε επί μία εβδομάδα. Οι νεκροί υπολογίζονται σε περίπου 37.000. Στη Δρέσδη τον Φεβρουάριο του 1945, η Επιτροπή Ιστορικών που συνέστησε ο ίδιος ο δήμος κατέληξε το 2010 σε αριθμό έως 25.000 νεκρών [3].
Στην άλλη άκρη του κόσμου η ίδια τακτική εφαρμόστηκε συστηματικότερα. Τη νύχτα της 9ης προς 10η Μαρτίου 1945, 334 αμερικανικά βομβαρδιστικά μεγάλης εμβέλειας απογειώθηκαν από τις Μαριάνες Νήσους με προορισμό το Τόκιο. Περίπου 280 έφτασαν πάνω από την πόλη και έριξαν 1.665 τόνους εμπρηστικών βομβών. Κάηκαν 41 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 267.171 κτίρια. Ένα εκατομμύριο άνθρωποι έμειναν άστεγοι. Οι νεκροί υπολογίζονται μεταξύ 90.000 και άνω των 100.000 σε μία νύχτα, περισσότεροι από το Ναγκασάκι, περισσότεροι από τη Δρέσδη [4]. Ακολούθησαν άλλες εξήντα έξι ιαπωνικές πόλεις.
Καμία από αυτές τις επιχειρήσεις δεν αποτέλεσε ποτέ αντικείμενο ποινικής........
