AfD: Όταν η Δημοκρατία… παραδίδεται
Η λιτότητα, ο «καζινοκαπιταλισμός», η εποχή Μέρκελ–Σόιμπλε και το μεγάλο ευρωπαϊκό παράδοξο: σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στρέφεται πλέον στην Ακροδεξιά.
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν είναι απλώς ακόμη μία γερμανική περιφερειακή εκλογή. Η AfD έφτασε στο 43,8%, υπερδιπλασιάζοντας τη δύναμή της και καταγράφοντας μια επίδοση που, για τη μεταπολεμική Γερμανία, είναι ιστορική. Σε εθνικό επίπεδο κινείται πλέον γύρω στο 28% στις δημοσκοπήσεις.
Και εδώ αρχίζει ένας αναπόφευκτος ιστορικός συνειρμός.
Όχι, η Γερμανία του 2026 δεν είναι η Δημοκρατία της Βαϊμάρης. Και η AfD δεν μπορεί μηχανικά να ταυτιστεί με το NSDAP του Χίτλερ. Όποιος κάνει αυτή την εξίσωση μάλλον εμποδίζει παρά βοηθά την κατανόηση.
Υπάρχει όμως κάτι ανησυχητικά οικείο στον μηχανισμό.
Η Βαϊμάρη δεν πέθανε επειδή ένα πρωί οι Γερμανοί ξύπνησαν ναζί
Το 1928 οι ναζί είχαν λίγο πάνω από 2%. Τέσσερα χρόνια αργότερα είχαν γίνει η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της Γερμανίας.
Τι μεσολάβησε; Οικονομική κατάρρευση. Ανεργία. Τραπεζική κρίση. Αποπληθωρισμός. Μείωση μισθών και κοινωνικών δαπανών. Φόροι. Αίσθηση εθνικής ταπείνωσης. Και κυρίως η πεποίθηση εκατομμυρίων ανθρώπων ότι το δημοκρατικό σύστημα αδυνατούσε πλέον να τους προστατεύσει.
Η ιστορική έρευνα έχει βρει μάλιστα σαφή συσχέτιση μεταξύ της λιτότητας της κυβέρνησης Μπρύνινγκ το 1930-32 και της αύξησης της ναζιστικής ψήφου: εκεί όπου οι περικοπές και οι φορολογικές επιβαρύνσεις ήταν μεγαλύτερες, η εκλογική άνοδος των ναζί ήταν ισχυρότερη.
Δεν σημαίνει ότι η λιτότητα γέννησε τον Χίτλερ. Θα ήταν ιστορικά παιδαριώδες. Σημαίνει όμως ότι δημιούργησε ένα εύφλεκτο κοινωνικό υλικό, στο οποίο ο εθνικισμός, ο αυταρχισμός και ο αποδιοπομπαίος τράγος μπορούσαν πολύ ευκολότερα να βρουν ακροατήριο. Και εδώ φτάνουμε στη σημερινή Ευρώπη.
Από τη Lehman Brothers στα Μνημόνια
Μετά το 2008 η Ευρώπη είχε μπροστά της μια κρίσιμη επιλογή.
Η χρηματοπιστωτική κρίση είχε ξεκινήσει από ένα μοντέλο υπερμόχλευσης, ανεξέλεγκτου τραπεζικού κινδύνου και χρηματοοικονομικής κερδοσκοπίας αυτό που πολιτικά θα........
