Xameneini öldürməklə bu ölkədə rejimin dərhal dəyişəcəyi əlbəttə ki, illüziyadır; İranda dinlə dövlət eybəcər doğulmuş siam əkizləri kimidir, onları ayırmaq üçün usta cərrah olmaq lazımdır

Bir dövlətin liderinin “əl-Qaidə” lideri Üsəma bin Laden və ya Meksika narkokartellərinin baronu kimi havadan zərbə ilə məhv etmək üsulu qlobal siyasətin tamamilə fərqli məcraya yönəldiyi bir daha təsdiqlədi. O da faktdır ki, Xamnenin qətlindən bir neçə gün əvvəl ona tabe olan İran İnqilab Keşiçkiləri Korpusunu(SEPAH)həm ABŞ, həm də Avropa Birliyi ölkələri terrorçu təşkilat kimi tanımışdılar. Müəmmər Qəddafinin öldürülməsi(Liviya), Səddam Hüseynin(İraq) edam edilməsi və ya Venesuela prezidentinin başına torba keçirilib oğurlanmasının gətirdiyi rejim dəyişikliyi dini lideri öldürülən İran üçün isə keçərli olmaya bilər. İranda Xameneini öldürməklə rejimin dərhal dəyişəcəyi əlbəttə ki, illüziyadır. İslam inqilabından sonra İran bütün mənalarda keçmişə qayıdıb (Hicri təqviminə görə hazırda İranda 1404-cü ildir). İllərdir davam edən iqtisadi sanksiyalar zəngin ölkəni aclığa və səfalətə sürükləyib, dini rejim insanların iliyinə qədər işləyib. İranın bütün icra strukturları dünyəvi deyil, az qala şəriət qanunları ilə işləyir. O da həqiqətdir ki, İran bu vəziyyətə-ölkənin əsas adamının raketlə vurub öldürülməsinə, şəhərlərinin isə bombalanmasına addım-addım gəlirdi. “Nüvə silahı yaradıram” taktikasından istifadə edib on illər boyu Qərblə ustalıqla qurduğu diplomatiyanın bir gün sonu olmalı idi. “Biz nüvə silahı əldə etmək istəmirik, amma dinc nüvə enerjisi bizim haqqımızdır” desələr də, dünyanı aldatmaq niyyətini gizlətmək də çətin idi. İranda dinlə dövlət eybəcər doğulmuş siam əkizləri kimidir. Onları ayırmaq üçün usta cərrah olmaq lazımdır – elə etmək lazımdır ki, bu ağrılı prosesdən nə dövlət, nə din, nə də ətraf ölkələr zərər çəksin. Dini dövlətdən ayırmaq dinlərarası ciddi qarşıdurmaların, etnik zəmində qırğınların da xəbərçisi ola bilər. Şübhəsiz, yaydakı 12 günlük hərbi əməliyyatlar da daxil olmaqla bu hərbi təcavüz İran rejiminə sağalması çətin zərbə vurub, lakin bu rejimin tezliklə çökəcəyi, İranın 1404-cü ildən Trampın yaşadığı dövrə- 2026-cı ilə qayıdacığını təsəvvür etmək indilkdə olduqca çətindir.

İsrailin niyə israrla ABŞ-la birgə Xamneini(eləcə də digər hərbi rəhbərliyi) aradan götürmək planını gerçəkləşdirmək istəyinin səbəbi bəllidir. Doğrudur, Netanyahu əməliyyatın lazım olduğu qədər davam edəcəyini, 70 min ehtiyatda olan əsgərin orduya çağırıldığını elan edib. Amma unutmayaq ki, bu dövlət hətta Livanla savaşda belə tab 10 gün tab gətirə bilmədi, indi birbaşa hərbi qarşıdurmada İran ordusunu məhv etməsi real deyil. Ona görə Tel-Əviv HƏMAS və Hizbullah liderlərinin aradan götürülməsi kimi təsirli strategiyanı seçdi: yerini tap, raketlə vur. Məntiq əslində aydındır: ali dini liderin ölümü ölkədə xaosa, hakimiyyətin qollarına nəzarətin itirilməsinə və bəlkə də daxili üsyanlara səbəb ola bilər. Lakin İranın Xamneinin ölümü və ya öldürülməsi halında hazır ssenarisi çoxdan vardı. Əvvala, ölkədə sırf təkadamlıq hakimiyyət əslində yoxdur. Yəni aydın qaydalar mövcuddur. Ali liderin ölümü halında, onun vəzifəsi müvəqqəti olaraq Ekspertlər Şurasının (Ali Lideri seçən orqan) nümayəndəsi tərəfindən tutulur və ya funksiyalar parlamentin spikeri və digər yüksək vəzifəli şəxslərə ötürülür. Yəni İranda göründüyü kimi təkadamlıq diktatura deyil, sistemli iyerarxiyadır. Amerika və müttəfiqləri İranda İslam respublikasını devirmək və tamamilə itaətkar rejim qurmaq istəyindədir. İranda da anlayırlar ki, bu hücumun əsas hədəfi nüvə proqramının ləğvi deyil, həm də ölkənin zəngin sərvətlərinin ələ keçirilməsi hərisliyidir. Ona görə müqavimət əvvəlki hücumdan daha çoxdur, olacaq da. İran da əlbəttə ki, tammiqyaslı müharibə istəmir, bu çox risklidir. Ona görə də ABŞ-nin regiondakı müttəfiqilərini hədəf almaqla amerikalıları danışıqlar masasına qaytarmaq istəyir.Bunun üçün də ABŞ-ın regiondakı enetrji nəhənglərini hədəf alır. Hədəflərdən biri İraqdakı mövcudluğunu fəal şəkildə genişləndirən “Chevron” şirkətidir. Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki layihələrdə payı olan neft nəhəngi “ExxonMobil” də hədəflər sırasındadır. Küveytdəki infrastrukturu əmirlikdəki bir neçə böyük layihə üçün açar olan podratçı şirkətlər (KBR və SLB) də həssas hədəflər kimi müəyyən edilib. Səudiyyə Ərəbistanının Cəfura neft yatağına hücum da ola bilər. Bu isə Amerika şirkətləri üçün milyardlarla dollarlıq itki demək olardı. Lakin əsas zərbə ABŞ-nin öz aktivlərini qoruya bilməyən nüfuzuna dəyəcək... Nazim SABİROĞLUMusavat.com

© Müsavat