KIRIK AYNALAR ÇAĞI: MODERNİZMİN TOTALİTER AKLINDAN POSTMODERNİZMİN MİKRO ANAFORUNA
KIRIK AYNALAR ÇAĞI: MODERNİZMİN TOTALİTER AKLINDAN POSTMODERNİZMİN MİKRO ANAFORUNA
İki Çağın Eşiğinde Zihinsel Kırılma
İnsanlık tarihi, yalnızca teknolojik sıçramaların değil, asıl olarak dünyayı anlamlandırma biçimlerindeki köklü ve zihinsel kırılmaların tarihidir. Bu dönüşümlerin en keskin hatları, yeryüzünü rasyonel bir laboratuvara çeviren modernizm ile onun küllerinden doğan ve her şeyi atomlarına ayıran postmodernizm arasındaki diyalektik gerilimde gizlidir.
Ünlü İngiliz tarihçisi Arnold Toynbee’nin, modern dönemin Birinci Dünya Savaşı ile son bulduğunu ve iki dünya savaşı arasının postmodernizmin başlangıcı olduğunu belirtmesi boşuna değildir. 1950’lerde filizlenen ve 1980’lerden itibaren günlük hayatın kılcal damarlarına sızan bu yeni düşünce tarzı, bireyden başlayarak toplumsal yapının tüm dinamiklerini kökten sarsmıştır. Bu sarsıntıyı anlamak, öncelikle onun hesaplaştığı modernitenin ne olduğunu kavramaktan geçer.
Modern Akıl ve Evrensellik İllüzyonu
Avrupa’nın 17. yüzyıldaki teknolojik birikimi ve ekonomik büyümesiyle şekillenen modernizm, dünyaya kendini “asrileşme ve yenileşme” olarak takdim eden Avrupa merkezli bir medeniyet projesiydi. İlahi olanın, kutsal vahyin ve geleneksel cemaat bağlarının yerine ikame edilen “egemen akıl”, dünyayı rasyonel, pozitivist ve realist esaslara göre yeniden tasarlama iddiasındaydı. Modernizm, yarının bugünden daima daha iyi olacağını vaat eden standartlar ve doğrusal bir ilerleme inancı üzerine kurulmuştu. Ancak bu iddia, doğayı ve toplumları tahakküm altına alırken insanı atomize eden, devasa imparatorlukları ırkçılık ideolojisi temelinde katı ulus devlet sınırlarına hapseden totaliter bir tektipleştirme projesine dönüştü. İnsana sürekli ulaşamayacağı hedefleri dayatan modern akıl, geleneksel duygusal bağları çözerek bireyi yalnızlaştırdı ve onu denetlenemez belirsizliklerle dolu bir “risk toplumunun”........
