ISLAH EDİLMİŞ YERYÜZÜNDE İFSAT YASAĞI

وَلَا تُفۡسِدُوا۟ فِی ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَـٰحِهَا وَٱدۡعُوهُ خَوۡفࣰا وَطَمَعًاۚ إِنَّ رَحۡمَتَ ٱللَّهِ قَرِیبࣱ مِّنَ ٱلۡمُحۡسِنِینَ [الأعراف ٥٦]

“Düzene sokulmasından sonra yeryüzünde fesat çıkarmayın. O’na korku ve ümit ile dua edin. Muhakkak ki Allah’ın rahmeti iyilik edenlere yakındır.” (el-A`râf 7/56)

İnsanoğlu, üzerinde yaşadığı yeryüzünü zaman zaman sınırsız bir tasarruf alanı olarak görmüş; “ilerleme” ve “kalkınma” adına yürütülen faaliyetler tabiat üzerinde ciddi tahribatlara yol açmıştır. Sanayi kaynaklı hava kirliliği, su kaynaklarının kirletilmesi, ormanların azalması ve ekolojik dengeyi bozan müdahaleler, insanın tabiatla ilişkisinin ahlaki boyutunu yeniden düşünmeyi gerekli kılmaktadır. A`râf sûresinin 56. ayetinde yer alan “Düzene sokulmasından sonra yeryüzünde fesat çıkarmayın.” emri, bu bakımdan insanın yeryüzündeki tasarruflarına bir sınır getirmektedir. Ayet, doğrudan modern çevre sorunlarını konu edinmese de yeryüzünde kurulu düzenin bozulmaması yönündeki ilkesiyle çevre ahlakı açısından da değerlendirilmeye elverişlidir.

“Ba`de Islâhihâ” İfadesi ve Yeryüzünün Düzeni

Ayetteki ba`de ıslâhihâ (بَعْدَ إِصْلَاحِهَا / Düzene sokulmasından sonra) ifadesi, ıslah edilmiş yeryüzünün yeniden fesada sürüklenmemesi gerektiğine işaret etmektedir. Fahreddin er-Râzî, dünyada gözetilen temel maslahatların can, mal, nesep, din ve akıl olduğunu belirterek ayetteki ifsat yasağının bu beş alanın tamamını kapsadığını ifade eder.[1] Râzî’nin bu açıklaması, ayetteki ifsat yasağının fiziki çevreyle sınırlı olmadığını, insan hayatının temel maslahatlarını da içine aldığını göstermektedir. Kurtubî’nin ed-Dahhâk’tan aktardığı yoruma göre kaynak sularını kullanılmaz hâle getirmek ve zarar vermek amacıyla meyve veren ağaçları kesmek de yeryüzünde fesat kapsamında değerlendirilmektedir.[2] Bu yorum, ayetteki ifsat yasağının çevreye verilen zarar açısından da okunabileceğini göstermektedir. Rûhu’l-beyân[3] ve Ebüssuûd[4] tefsirlerinde ise yeryüzünün ıslahı, peygamberlerin gönderilmesi ve şer’î hükümlerin vazedilmesiyle açıklanmaktadır. Bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde ayetteki fesat yasağının maddi, dinî, toplumsal ve ahlaki bozulmaları kapsayacak genişlikte olduğu görülmektedir.

Kur’an’ın diğer ayetleri de fesat ve ıslah kavramlarının Kur’an’daki muhteva........

© Mir'at Haber