HİKÂYELERLE TERAPİ

Elimde “Doğu Hikayeleriyle Psikoterapi” adında Nossrat Peseschkian tarafından yazılmış bir kitap var. Adından da anlaşılacağı gibi hikâyelerin iyileştirici gücünü, yani terapötik etkisini ele alıyor. Yazar, tecrübeli bir psikiyatrist, hasta ile arasında bağlantı kurmasını sağlayan hikayelerin önemli bir yardım kaynağı olabileceğini söylüyor. Ancak yanlış dozda, içtenliksiz bir biçimde ahlak dersi verir gibi anlatılan hikâyelerin tehlikeli sonuçlara yol açabileceği uyarısında da bulunuyor. Hikayeler, uygun şekilde ve yeri geldiğinde kullanıldığında tutum ve davranışlarda beklenen değişim gerçekleşebiliyor..

Yazar, sekiz yıl tekrar tekrar hastalarında uygulamasını yaptığı metodun sonuçlarını gözlemlemiş, hikâyelerin ilaçla tedaviyle ortak yönlerinin olduğu konusundaki görüşü netleşmiş. O, hikayelerde maceracı ve derinliklerine varılması güç bir yön vardır, tanıdık düşünceler, fikir ve istekler birden yeni bir ışık altında görünür; daha önce yabancı gelen düşünceler de artık bildik gelmeye başlar, diyerek farklı bakış açılarının anlaşılıp kabullenilmesinde hikâyelerin rolünü açıklıyor. Bir hikâye, bazen bir reçeteden daha kalıcı olabiliyor; çünkü davranışı içerden değiştirebiliyor..

Kısaca söylemek gerekirse hikayelerdeki kahramanlarla özdeşleştiğimizde, kendi iç dünyamızın sınırlarını aşar, farklı karakterlerin farklı deneyimlerini ve duygularını yaşarız, onlarla empati kurarız, hem kendi duygularımızı hem de başkalarını daha iyi anlarız. Bununla da kalmaz farklı dünyalara, maceralara dalmanın keyfini hissederiz. Başka biri oluruz. Hayatın zorluklarına tahammülümüz artar. Sâdî’nin dediği gibi:

“Bazen bilimden, matematikten ve insan bilincinin gelişmesine yardımcı olan bilgiye dayalı tartışmalardan uzak duramayız. Fakat bazen de ruhumuzun haz duyup canlanması için şiire ve hikâyelere gereksinimimiz olur.”

Hikâyelerin insanın dönüşüp gelişimine katkısını örnekleyen bir hikayemiz var: Binbir Gece Masalları. Hikâyenin nasıl oluştuğunu bilmeyenimiz yoktur. Hikâyeye göre Sultan Şehriyar, karısının kendisini aldattığını öğrenince tüm kadınların sadakatsiz ve nankör olduğuna inanmaya başlar. İntikam hislerini ve öfkesini tüm kadınlara yöneltir. Önce karısını daha sonra tek geceliğine evlendiği kadınları şafak vakti öldürtür. Bu zulüm Şehrazat’la evleninceye kadar sürer.

Vezirin akıllı kızı Şehrazad, evlendikleri geceden başlayarak çok güzel ve heyecanlı hikâyeler anlatmaya başar; ama tam şafak vakti geldiğinde, hikâyenin en heyecanlı yerinde, hikâyeyi anlatmayı keser. Hikâyenin sonunu merak eden Şehriyar, Şehrazad’ın hikâyeye ertesi gece devam edebilmesi için, o gecelik Şehrazad’ın idamını erteler. Her gece bir önceki masalın........

© Mir'at Haber