menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İSLÂM DEMOKRASİYİ NİÇİN ONAYLAR, NEDEN ONAYLAMAZ?

57 0
04.11.2026

İSLÂM DEMOKRASİYİ NİÇİN ONAYLAR, NEDEN ONAYLAMAZ?

Bismillah… Rabbimize hamd eder, kulu ve elçisi Hz. Muhammed’e kalbî ihtiramlarımı ve bağlılığımı arz ederim.

Demokrasinin Tanımları

Demokrasinin pek çok tanımı yapılır. Ama biz entelektüel tartışmaları geçelim ve öze gelelim.

İslâm-demokrasi ilişkisini açıklayabilmek için İslâm açısından demokrasiyi dört ana başlıkta incelememiz gerekmektedir:

1. Halkın yöneticilerini seçim yoluyla seçebilmesi, 2. Seçilecek insanların sahip olması gereken vasıflar, 3. Seçileceklerin halkı hangi temel esaslara ve yasalara göre yönetecekleri, 4. Seçileceklerin ne sürede iktidarda kalacakları.

Bu dört konuya açıklık getirdiğimizde niçin taraftar veya karşı olmamız gerektiğini kavradığımız gibi ne olmamız gerektiğini de idrak etmiş oluruz.

1. Halkın Yöneticilerini Seçim Yoluyla Seçebilmesi

Demokrasi “halkın yöneticilerini seçim yoluyla seçebilmesi” ise İslâm demokrasiyle örtüşür. Çünkü Kur’ân ve Sünnet’in getirdiği şûra ilkesi seçimi gerekli kılar. (Âl-i İmrân 159; Şûrâ 38) Yaşadığımız iletişim ve ulaşım şartlarında şûra ilkesi ancak seçim ilkesi olarak algılanabilir. Bunda hiç şüphe yoktur. Ama demokrasi bundan ibaret değildir.

Tarihî dönemlerde toplumları peygamberler ve onların seçtikleri kişiler yönetirdi. (örnek olarak bk. Bakara 246) Ama Aziz Peygamberimiz Allah’ın son elçisi ve tebliğ ettiği Kur’ân son ilahî yasalar bütünü olduğu için İslâm’da yöneticilerin seçimi ilkelere bağlanmıştır.

Rabbimiz yönetim konusunda hiçbir kişiye, aileye, ırka ve kavme ayrıcalık tanımamıştır. Peygamberimiz de kendi ailesi dâhil hiçbir şahıs veya topluluğa imtiyaz vermemiş ve kendisinden sonrası için vasiyette de bulunmamıştır. Çok özet olarak değinirsek yöneticilerin seçimi adalet ve şûra yöntemiyle iman, salih amel ve liyakat ölçülerine bağlanmıştır.

Aldıkları vahiy ölçülerine göre yöneten Hz. Davud ve Hz. Süleyman peygamber örnekleri gibi tarihte kalmış uygulamalar bizi bağlayıcı değildir. Babadan sonra oğlun da seçilmesi hâli müstesna, İslâm krallık, padişahlık ve sultanlık sistemlerine kapalıdır, diyebiliriz.

2. Seçilecek İnsanların Sahip Olması Gereken Vasıflar

Demokratik ülkelerde ve ülkemizde seçilecekler için vasıflar belirlenmiştir. Kimlerin seçime katılamayacakları açıklanmıştır. Bu konu Kur’ân ve Sünnet’te daha ayrıntılı ve halk yararına olacak şekilde düzenlenmiştir.

Seçilmek üzere seçime katılacak kişiler genç, yaşlı, kadın veya erkek olabilir. Ama onların aşağıda açıklanacak Tevbe sûresinin 71. âyetindeki dört vasıf/şart ile Nisâ sûresinin 58. âyetindeki liyakat şartını taşımaları gerekir. Biz, Tevbe sûresinin 71. âyetinin seçilme için gerekli ve yeterli şartları içerdiği kanaatindeyiz. Şimdi bu âyetin anlamını sunarak içerdiği vasıfları görelim:

“Mümin erkekler ve kadınlar birbirlerinin evliyasıdır: Onlar birbirlerini temsil edebilir ve birbirleri adına tasarrufta bulunabilirler. Onlar mâruf olanı emredip gerçekleştirmeye çalışırlar, münkerden de (güçleri ölçüsünde sözlü ve fiilî olarak) sakındırırlar. Namazı........

© Mir'at Haber