Tabii herkesin bildiği bir kavram olsa da bir giriş yapmak maksadıyla NATO’nun ne olduğundan bir bahsetmek isabet olacaktır.

NATO veya The North Atlantic Treaty (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü), içinde Türkiye’nin bulunduğu Kuzey Amerika ve Avrupa'dan 32 üye ülkenin oluşturduğu bir siyasi ve askeri ittifaktır. Bu noktada ifade edilmesi gereken ilk husus sadece askeri değil, aynı zamanda siyasi bir oluşum olduğudur. Bu siyasi oluşumun ana dominasyonu ise elbette ana kurucu gücü olan ABD’dir. Bunun yanında İngiltere ve Fransa da NATO’da etkilidir. Ancak ikinci en büyük gücü Türkiye’dir.

NATO’nun kendisine atfettiği başlıca önemi, caydırma, ortak savunma ve demokratik değerlerin teşvik edilmesi yoluyla bir milyar vatandaşının kolektif güvenliğini garanti altına almak olarak değerlendirmiştir. İttifak, küresel istikrar çeşitli temel işlevlere sahiptir: Kolektif Savunma (Madde 5): İttifakın temel taşı, bir üyeye karşı yapılan silahlı saldırının tüm üyelere karşı yapılmış bir saldırı olarak kabul edilmesi ilkesidir (Ne kadar işlemişti? Sorusunu sormak gerek gerçi gerek de yok pek de işlememiştir). Bu karşılıklı savunma paktı, saldırganlığa karşı güçlü bir caydırıcı görevi görür ve hiçbir üyenin yalnızca kendi askeri yeteneklerine güvenmemesini sağlar. Meşhur bir söz olan Aleksandre Dumas'nın ünlü "Üç Silahşorlar" romanından miras kalan bu efsanevi slogan olan "Birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için", dayanışmayı ve takım ruhunu simgeler. Latince "Unus pro omnibus, omnes pro uno" kökenine dayanan bu ifade, NATO’nun 4’üncü maddesinde ve 5’inci maddesinde anlam bulur. Bu bağlamda madde 4 şu şekildedir: Taraflardan herhangi biri, taraflardan birinin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı ya da güvenliğinin tehdit edildiğini düşündüğü zaman, tüm taraflar birlikte danışmalar da bulunacaklardır.

NATO, İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşturulan dünyanın Batı kısmının bir aparatı olarak Amerika’nın öncülüğünde 1949 yılında kurulmuştur. Asıl maksadı NATO, II. Dünya Savaşı'nın ardından, Sovyetler Birliği'nin yayılmacı politikalarına karşı bir denge oluşturmayı hedeflemiştir. 1949’da ABD, İngiltere, Kanada ve Fransa'nın da aralarında bulunduğu 12 ülke tarafından Washington'da imzalanan antlaşmayla kurulmasının ardından ilk genişlemesinde 1952 yılında Türkiye ve Yunanistan’ı üye olarak kabul etti. Bundan sonra en ciddi gelişmesi ise 1991'de yaşamıştır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından NATO, eski doğal rakibi olan Varşova Paktı ülkeleri ve Baltık devletlerini de bünyesine katarak doğuya doğru genişlemiştir.

Güç dengelerinin zahiren........

© Milli Gazete