menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Allah’ın varlığının aklî delilleri- 15

8 0
27.09.2026

Geçtiğimiz hafta, Allahü Teâlânın varlığını isbat eden “Bilgi ve Şuur Delili”ni ele almış idik. Bu hafta ise, “Çokluk İçinde Birlik Delili”ni incelemeye çalışacağız inşâallahü teâlâ.

“Çokluk İçinde Birlik Delili”, kısaca şudur: Kâinatta milyarlarca farklı tür bulunmaktadır. Bunların yapıları birbirinden farklıdır. Ancak bu sayısız farklı varlığın, birbirini etkilediklerini ve uyum içerisinde hareket ettiklerini görüyoruz. Bu kadar farklı varlığın, belirli gayeler etrafında birleşerek birbirini tamamlayıcı ilişkiler içerisinde bulunması, bunların; sonsuz ilim, irade ve kudret sahibi bir Zât tarafından yaratılıp yönetildiklerine işaret etmektedir. İşte o yüce Zât, Allahü Teâlâ’dır. “Çokluk İçinde Birlik Delili”nin mantıkî açılımı ise, şöyledir:

1) Kâinatta muazzam bir çokluk ve çeşitlilik vardır: Kâinatta arı, çiçek, bulut, nehir, toprak, güneş ve daha nice birbirinden çok farklı mahlûk bulunmaktadır. Bunların her biri farklı özelliklere ve farklı vazifelere sahiptir.

2) Fakat ne gariptir ki bu farklı varlıklar, birbirlerinden etkilenmekte, birbirlerine yardım etmekte ve birbirlerini tamamlamaktadırlar: Kuşun kanadı, balığın solungacı, devenin hörgücü gibi yapılar, şaşırtıcı bir şekilde anlamlıdır ve işe yarar. Yani bunların tamamı, kendi hayat şartlarına ve gördüğü vazifeye uygundur. Arı, çiçeği tozlaştırır. Bulut, yağmuru taşır. Yağmur, toprağı ve........

© Milat