Bazı kararlar sessiz bir odada verilir. Dışarıdan bakıldığında sıradan bir sabahtır. Bir banka şubesinin kapısında bekleyen genç bir adam, elindeki yıpranmış kimlik kartının kenarını parmağının ucuyla bulur. İçerideki görevli ekrana bakar ve kısa bir cümleyle her şeyi özetler. Dışarıda ince bir yağmur çiseliyor; ıslak asfaltın kokusu burnuna geliyor. Annesi telefonda "İyi misin?" diye soruyor, o da "Yok bir şey" diyor. O "yok bir şey"in içinde, her yeni çağrıyla yeniden kurulan bir belirsizlik var. Adliye koridorunun soluk floresan ışığı, duruşma salonunda tokmağın o keskin sesi, kelepçenin bileğe değen soğuk metali... Bir insanın her ay biraz daha az şaşırması, biraz daha az acı duyması. Belki de en çok bu korkutur.

Bu tabloda kişi, kendini vicdanıyla barışık bir yurttaş olarak tanımlar; mevzuat ise onu "yükümlülüğünü yerine getirmemiş" biri olarak kaydeder. İki tanım arasındaki mesafe, kişiyle içinde yaşadığı toplum arasındaki bağı sessizce zayıflatır. Yıllara yayılan bu belirsizlik hâlinde insan, geleceğini planlayamaz; umutla endişe arasında gidip gelir. Ama burada sorun kişilerin niteliğinde değil, önlerinde işleyen bir yolun bulunmamasındadır.

Nurettin Topçu, İsyan Ahlakı'nda isyanı basit bir kargaşa olarak görmez. Ona göre isyan, vicdanın ve ahlakın sesidir; insanın iç dünyasında başlayan bilinçli, özgür ve sorumlu bir harekettir. Vicdani retçinin "hayır"ı tam olarak budur: Bir kaçış değil; silaha ve öldürmeye karşı vicdanın sesini yükseltme cesaretidir. Topçu'nun ifadesiyle bu, "özgürleştirici, kişilik kazandırıcı bir hareket, ahlâkî bir eylem"dir.

Peki hukuk bu ahlaki eyleme ne diyor? Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2011'deki Bayatyan kararıyla vicdani reddi vicdan özgürlüğü kapsamında açıkça tanıdı ve askerlik hizmeti........

© Milat