Kürtçede “hattın altı” anlamına gelen bu kelime, yalnızca bir coğrafyayı tarif etmez. Bir sınırın ikiye böldüğü hayatları, kimlikleri, hafızayı ve ortak geçmişi de içinde taşır. Bu yüzden kitabın adı, daha ilk anda okuyucuyu anlatılacak hikâyenin eşiğine davet ediyor.

Mahmut İrtem'in "Binxet: Kimlik, Statü ve Entegrasyon Ekseninde Suriye Kürtleri" adlı çalışması benim için işte böyle bir eser oldu.

Katıldığımız bir toplantının ardından Mahmut Bey kitabını imzalayarak bana hediye etti. Sohbetimiz sırasında “Kitabı okuduktan sonra yapacağın değerlendirmeye özellikle önem veriyorum.” dedi. Düşüncelerime değer verdiğini bilmek, kitaba karşı sorumluluğumu daha da artırdı. Ben de kendisine bunun aceleyle okunup kenara bırakılacak bir çalışma olmadığını söyledim. Daha kapağını açar açmaz üzerinde durulması gereken önemli bir kaynak bulunduğunu hissetmiştim.

Nitekim öyle de oldu.

Bir haftada okunabilecek hacimdeki bu çalışma, yaklaşık bir ay boyunca çalışma masamın üzerinden inmedi. Bazı sayfalarını yeniden okudum, kenarlarına notlar düştüm, altını çizdiğim satırlara tekrar döndüm. Zaman zaman kitabı kapatıp sadece düşündüm.

Şunu da belirtmek gerekir ki Binxet, Suriye'deki tüm etnik unsurları ayrıntılı biçimde inceleyen bir çalışma değil. Eser, merkezine Suriye Kürtlerini alıyor. Kürt meselesini çevreleyen zemini anlamaya imkân sunan önemli bir çalışma niteliği taşıyor.

Kitabı bitirdiğimde zihnimde oluşan ilk kanaat şuydu.

İrtem, aslında iki, hatta üç kitaba konu olabilecek bir birikimi tek ciltte toplamayı başarmış.

Baas rejiminin tarihsel serüveni tek başına kapsamlı bir araştırmanın konusu olabilir. Suriye Kürtlerinin kimlik ve vatandaşlık mücadelesi başlı başına ayrı bir kitap hacmine sahiptir. Kimlik, statü ve entegrasyon tartışmaları ise müstakil bir çalışmayı taşıyabilecek derinliktedir. İrtem bütün bu başlıkları birbirinden koparmadan aynı tarihsel çizgide buluşturuyor.

İşte bu yüzden Binxet'i yalnızca bir kitap olarak değerlendirmek eksik kalır.

Bu çalışma, kronolojik bir tarih okuması sunuyor.

Olayları neden-sonuç ilişkisi içinde ele alıyor.

Geçmişle........

© Milat