Ulaş Bager Aldemir’in Marina Garcés’le söyleşisi: “Kıyamet, teslimiyetin ideolojik bir işlevidir ve onun sloganlarına itaat etmemeliyiz”
{vendor_count} satıcılarını yönetin
Bu amaçlar hakkında daha fazla bilgi edinin
Çerez Politikası ve Çerez Aydınlatma Metni
Gizlilik Politikası ve İnternet Sitesi Aydınlatma Metni
Son güncelleme: 11 Kasım 2026 -
Ulaş Bager Aldemir’in Marina Garcés’le söyleşisi: “Kıyamet, teslimiyetin ideolojik bir işlevidir ve onun sloganlarına itaat etmemeliyiz”
11 Kasım 2026 Çarşamba
Tercih edilen kaynak olarak ekle
İSTANBUL (Medyascope, Ulaş Bager Aldemir) – Katalan filozof Marina Garcés’in, “Yeni Radikal Aydınlanma: Ortak Bir Dünya İçin Felsefe (Nueva ilustración radical)” adlı kitabı Metis Yayınları’ndan çıktı. Bu vesileyle, bizi ortak bir dünya için düşünmeye çağıran Garcés’le kısa bir söyleşi gerçekleştirdik.
Fransız Filozof Bernard Stiegler, bir zamanlar insanlığın kendisine yönelik sevgisini yitirdiğini söylemiş (un désamour de l’humanité pour elle-même) ve çağımızı bir “sevgisizlik”çağı olarak nitelemişti. Gelgelelim çağımızın aynı zamanda bir düşüncesizlik çağı olduğunu söylemek de pekâla mümkünüdür. Peki düşünmek önemli mi gerçekten? Ya da bir başka şekilde sorarsak, düşünmek gerçekten bir işimize yarar mı? Felsefenin; Platon’dan Heidegger’e, Sartre’dan Arendt’e varana değin bizzat “düşünmenin” kendisi üzerine “düşünmek” olduğunu söylemek abartılı olmaz sanırım. “İnsanın kendi kendisiyle kurduğu sessiz bir diyalog” olarak da tanımlanan düşünme eylemi, örneğin Arendt için, dünyaya karşı sorumluluk almak demektir, yani tıpkı Kant’ta da olduğu gibi bir “pratik”tir.
Katalan filozof Marina Garcés de bizi ortak bir dünya için düşünmeye davet ediyor. Garcés, –En las prisiones de lo posible (Olasılığın Hapishanelerinde) adlı doktora tezine danışmanlık yapan ve bizzat düşünmenin kendisini bir mücadele biçimi olarak gören bir diğer Katalan Filozof Santiogo Lopez Petit’in de kuruluşunda yer aldığı- Barselona merkezli Espai en Blanc girişiminin kurucularından biridir. Eleştirel bir düşünce girişimi olan Espai en Blanc, felsefenin üniversite kurumlarının sınırları dışına taşınmasını, toplumsal mücadelelerle ilişki kurmasını ve gündelik yaşamın sorunlarına müdahale etmesini amaçlıyor.
Dolayısıyla Garcés’in Ortak Bir Dünya İçin Felsefe çağrısı, El combate del pensamiento (Düşüncenin Mücadelesi) adlı kolektif çalışmada yer alan Dar que pensar (Düşünmeye Sevk Etmek) başlıklı yazısında geliştirdiği düşüncelerle de örtüşen bir “eleştiriyi bedenselleştirme” (encarnar la crítica) çağrısıdır. Garcés’e göre düşünmek; maddi, simgesel, ideolojik, ekonomik, tinsel ve bedensel bir mücadeledir. Eleştirel düşüncenin yaşamlarımıza nüfuz etmesi, bizi ortaklaştırması ve dünyayı değiştirmesi gerekir. Kısacası Garcés, hakikatin bitip tükendiğinin söylendiği sinik bir çağda, Yeni ve Radikal Bir Aydınlanma‘yı savunuyor…
“Bize, komünal olandan bireysel olana doğru ilerleyen doğrusal bir düşünce tarihi miras kaldı”
Düşünmek gerçekten de bir işe yarar mı yoksa Mundo Comun için düşünmek sadece bir retorik midir?
Düşünmenin yalnızca retorik bir jest olduğuna inansaydım, kendimi ona adamazdım. Sihirli düşünceye inanmıyorum; ancak eleştirel düşünceye inanıyorum. Eleştirel düşünmek, hem bireysel hem de kolektif önyargılarımızı açığa çıkarmayı, onların sınırlarını söküp atmayı ve paylaştığımız dünyayı görüp anlamak için başka imkânlar yaratmayı öğrenmek demektir.
Mundo Comun için düşünürken, düşünce tarihini nasıl kat etmeliyiz? Ya da bir başka deyişle Yeni Radikal Aydınlanma’nın metodolojisi nedir?
Bize, komünal olandan bireysel olana doğru ilerleyen doğrusal bir düşünce tarihi miras kaldı; sanki özgürleşmenin mümkün olan tek tarihi buymuş gibi. Düşünce ve özgürlük tarihine ilişkin bu anlayışa meydan okumamız gerektiğini düşünüyorum. Önemli olan, her dönemde bizi ayakta tutan bağları bilmek ve tahakküm biçimlerimizle nasıl mücadele edeceğimizi belirlemektir. Yeni Radikal Aydınlanma’dan söz ediyorsam, bunun nedeni 18. yüzyıla geri dönmek değil; dilleri ve ortak bilgiyi bir araya getirerek bilgiyi özelleştiren tekelleri yenebilecek çoğulcu ve anti-dogmatik bir hareketi bugün yeniden harekete geçirmektir.
“Kıyametin teslimiyetin ideolojik bir işlevidir”
Zygmunt Bauman’ın retrotopya kavramına referansla şöyle diyorsunuz: “Geçmişte daha çok ya da daha az hakikat bulamayız. Her çağda bizi baskı altına alan safdillikle mücadele etmenin farklı yolları vardır sadece.” Bu, geçmişle gelecek arasında hakikat düzeyi bakımından hiçbir niceliksel farkın olmadığı anlamına mı gelir? Bu bizi aşırı noktasal bir tarih anlayışına götürmez mi? Halbuki bir yandan post-truth adlandırmasına itiraz ediyorsunuz bir yandan da post-modern kavramı yerine post-mortemi öneriyorsunuz. Biz........
