Avrupa’da aşırı sağın yükselişi artık marjinal bir siyasal dalgalanma olarak görülmüyor.

Sandık sonuçları, kamuoyu araştırmaları ve parlamentolardaki güç dağılımı, bunun geçici bir protesto dalgası olmadığını gösteriyor. Daha dikkat çekici olan ise şu: Bu yükseliş yalnızca kriz dönemlerinin ürünü değil; krizlerin kalıcılaştığı bir dönemin yeni siyasal dili. Sorulması gereken soru bu nedenle “aşırı sağ neden yükseliyor?” değil; Avrupa neden kendi aşırı sağına ikna oluyor?

Bu dönüşümü anlamak için önce ekonomik zemine bakmak gerekiyor. Avrupa uzun yıllar boyunca refah devleti modeliyle toplumsal sözleşmesini kurdu. Sosyal güvenlik ağları, sendikal yapılar ve kamusal hizmetler, liberal demokrasiyi yalnızca bir siyasal rejim değil, aynı zamanda maddi güvenlik çerçevesi haline getirdi. Ancak küreselleşmenin hızlanması, üretimin ucuz iş gücü bölgelerine kayması ve finansallaşmanın artması, bu modeli yavaş yavaş aşındırdı. Orta sınıfın erimesi, güvencesiz çalışma biçimlerinin yaygınlaşması ve genç kuşakların gelecek beklentilerindeki düşüş, sistemle kurulan güven ilişkisini zayıflattı. Aşırı sağ bu boşlukta bir ekonomik programdan çok bir netlik vaadi sundu. Karmaşık sorunlara basit cevaplar verdi; belirsizlik yerine sınır, istikrar yerine kimlik önerdi.

Göç meselesi bu ikna sürecinin en görünür başlığı oldu. 2015 sonrası yaşanan dalga, Avrupa’nın kendi içindeki dayanışma kapasitesini sınadı. Göç tartışması yalnızca demografik ya da insani bir mesele olmaktan çıktı; güvenlik ve kültürel bütünlük eksenine taşındı. Bu noktada aşırı sağ partiler yeni bir söylem üretmedi; mevcut kaygıları daha yüksek sesle dillendirdi. Liberal merkez ise çoğu zaman savunmacı bir pozisyonda kaldı. İnsan hakları ve evrensel değerler vurgusu sürdürüldü, ancak gündelik hayattaki somut kaygılarla yeterince temas kurulamadı. Korku siyaseti, rasyonel argümanları gölgede bıraktı.

Bu eğilimin en........

© Medya Günlüğü