Her çağın insanı terbiye etmek için öne çıkardığı bir kavram vardır. Kimi dönemlerde cesaret, kimi dönemlerde disiplin, kimi dönemlerde ise irade üzerinde durulmuştur. Özellikle modernleşme sürecinde eğitim ve ahlak tartışmalarının merkezinde irade terbiyesi yer almıştır. İnsanın arzularını yönetebilmesi, nefsine hakim olabilmesi ve doğru olanı tercih edebilmesi temel bir erdem kabul edilmiştir. Şüphesiz bugün de irade önemini korumaktadır. Ancak içinde yaşadığımız çağ, bizi başka bir mesele üzerine yeniden düşünmeye çağırmaktadır: “Dikkat”

Belki de artık irade terbiyesi kadar dikkat terbiyesini de konuşmak durumundayız. Çünkü insanın neyi seçtiğinden önce, neye dikkat ettiği önemlidir. Dikkat, yalnızca zihinsel bir faaliyet değil; insanın dünyayla kurduğu ilişkinin derecesini de belirler. Neye baktığımız, neyi dinlediğimiz, hangi meseleler üzerinde durduğumuz ve neyi görmezden geldiğimiz, zamanla kim olduğumuzu da belirleyebilir. Çünküinsan yalnızca kararlarıyla değil, dikkatinin yönüyle de şekillenir.

Fransız düşünür Simone Weil, dikkati insanın sahip olabileceği en nadir erdemlerden biri olarak görür. Weil için dikkat göstermek sadece zihinsel bir performans değil, bir tür duadır. İrade ile zorlanan bir ilgi değil, kalben ve zihnen yönelinen saf bir sevgi eylemidir. Ona göre gerçek dikkat, yalnızca bir şeye odaklanmak değil; kendinden çıkabilmek, hakikate yer açabilmektir. Bu nedenle dikkat, öğrenmenin ötesinde ahlaki bir değere de sahiptir. Bir insanı gerçekten dinlemek, bir öğrenciyi anlamaya çalışmak veya bir metin üzerinde sabırla durmak, yalnızca zihinsel değil aynı zamanda ahlaki bir çabadır.

Bugün ise dikkat, belki de tarihin hiçbir döneminde........

© Maarifin Sesi