Bir toplumun ayakta kalıp kalamayacağını yalnızca siyasal statüsüyle, bayraklarıyla ya da uluslararası konjonktürle açıklamak kolaydır. Ama eksiktir. Çünkü tarih bize şunu defalarca göstermiştir: Toplumlar çoğu zaman dış baskılarla değil, içerideki çözülmeyle zayıflar. İşte tam da bu noktada asıl soruyu daha geniş sormak gerekir: Bir toplum hangi değerlerle, hangi kurumlarla ve nasıl bir devlet ahlâkıyla ayakta durur?

Bugün yaşadığımız sıkıntıları yalnızca “kişiler” üzerinden tartışmak, meseleyi daraltmak anlamına gelir. Yolsuzluk, usulsüzlük, adam kayırmacılık, liyakat yerine sadakatin öne çıkması… Bunların hiçbiri tek tek bireylerin ahlâk sorunu değildir. Bunlar bir düzen sorunudur. Daha doğrusu, düzenin değer üretme kapasitesini yitirmesinin sonucudur. Çünkü kişiler değişir; ama eğer düzen aynı kalıyorsa, sorun da kendini yeniden üretir.

Değerler Zayıfladığında Kurumlar Aşınır

Burada kritik olan şudur: Kurumlar kendiliğinden güçlü olmaz. Kurumlar, üzerine inşa edildikleri değerler kadar güçlüdür. Hukuk, etik, hesap verebilirlik ve şeffaflık yalnızca metinlerde yazılı ilkeler değildir; toplumsal davranış biçimlerinin kurumsallaşmış hâlidir. Eğer toplumda “idare edelim”, “bir kereden bir şey olmaz” ya da “herkes böyle yapıyor” anlayışı yaygınlaşmışsa, en iyi yazılmış yasalar bile kısa sürede işlevsizleşir. Çünkü hukuk, ancak ona inanıldığında işler.

Tam da bu noktada popülizm devreye girer. Değerlerin........

© Kıbrıs Postası