Orams’ın söylemediği: Sivil karardan ceza yetkisi çıkarılabilir mi? – II
Dizinin ilk yazısında, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Taşınmaz Mal Komisyonu’nu etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul ettiğini aktarmıştım. Bugün, aynı meselenin bambaşka bir hukuk dalında nasıl çarpıtıldığını ele alacağım. Kıbrıs’taki mülkiyet tartışmalarında bazı kararlar zamanla hukukî içeriklerinden koparılarak siyasî sembollere dönüşebiliyor. Apostolides/Orams kararı bunun en belirgin örneğidir. Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 28 Nisan 2009 tarihli C-420/07 sayılı kararı, bugün zaman zaman Kuzey Kıbrıs’taki taşınmaz işlemleri üzerinde geniş bir ceza yargı yetkisinin dayanağıymış gibi sunulmaktadır. Oysa kararın konusu ve ulaştığı sonuç çok daha dardır. Dava, Kuzey Kıbrıs’ta bulunan bir taşınmaz hakkında Güney’deki bir mahkemenin verdiği hukuk kararının İngiltere’de tanınıp tenfiz edilip edilemeyeceği sorusundan doğmuştur. Divan’ın önündeki mesele ceza hukuku değildi. Avrupa Tutuklama Müzekkeresi değildi. Kuzey’de yapılan bir taşınmaz işleminin suç teşkil edip etmediği hiç değildi. Mesele, o dönemde yürürlükte bulunan 44/2001 sayılı Brüksel I Tüzüğü uyarınca bir üye devlet mahkemesi kararının başka bir üye devlette tanınmasının şartlarıydı. Divan, Protokol No. 10 nedeniyle AB müktesebatının Kıbrıs Cumhuriyeti Hükümeti’nin etkili kontrol uygulamadığı bölgelerde askıda olmasının, Güney’deki bir mahkemenin verdiği kararın başka bir üye devlette tanınmasını engellemediğine hükmetmiştir. Taşınmazın kuzeyde bulunması da tanıma ve tenfiz mekanizmasını ortadan kaldırmamıştır. Bu sonuç bizim hoşumuza gitmeyebilir. Fakat hukukî savunmanın gücü, aleyhe olan kısmı inkâr etmekten değil, kararın sınırlarını doğru çizmekten gelir. Divan aynı zamanda Brüksel I sisteminde tanıma aşamasında esas davanın yeniden görülmesine izin verilmediğini, bir kararın verildiği yerde fiilen icra edilememesinin de başka bir üye devlette tanımayı kendiliğinden ortadan kaldırmadığını kabul etmiştir. İngiliz İstinaf Mahkemesi de 2010 tarihli [2010] EWCA Civ 9 sayılı kararında Divan’ın cevabını uygulayarak Rum mahkemesi kararının İngiltere’de tanınması ve icrası yönünde hüküm........
