Askeri duruş İsrail, 6 Nisan’da İran’ın Güney Pars petrokimya kompleksine, Jam ve Damavand tesislerine saldırdı. Savunma Bakanı İsrail Katz, saldırının İran’ın petrokimya ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 50’sini hedef aldığını ve Tahran’a on milyarlarca dolar gelir kaybına mal olacağını söyledi. Saldırı, Trump’ın 6 Nisan saat 20: 00 EST’ye kadar gerçekleştirmeyi planladığı enerji santralleri ve köprü saldırılarından ayrı olarak gerçekleşti. 6 Nisan’da ayrıca iki Devrim Muhafızları komutanı da öldürüldü: Devrim Muhafızları istihbarat şefi Tuğgeneral Majid Khademi ve Kudüs Gücü’nün gizli operasyonlar birimi başkanı Asghar Bakeri. İsrail her iki cinayeti de doğruladı. Yunanistan’ın askeri rolü Doğu Akdeniz’in ötesine uzanıyor. Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, 19 Mart’ta yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ın Yanbu bölgesinde konuşlandırılan bir Yunan Patriot füze bataryasının, enerji tesislerini hedef alan balistik füzeleri önlemek için savaş koşullarında kullanıldığını doğruladı. Bu, Yunanistan tarafından işletilen bir sistemin Yunanistan dışında savaşta kullanıldığına dair ilk kamuoyu açıklaması oldu. Yanbu, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı bypass eden Doğu-Batı boru hattının batı ucunda yer almaktadır.

Deniz Güvenliği    Güney Pars saldırısı, çatışmanın enerji savaşı boyutunu derinleştiriyor. Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam ediyor. İran’ın 10 maddelik karşı teklifi, savaşın kalıcı olarak sona ermesi, yaptırımların kaldırılması ve boğaz için güvenli geçiş protokolü de dahil olmak üzere şartlar getiriyor. Tahran bir ara vermeyi değil, şartlar istiyor. Hürmüz Boğazı, çoğu ticari trafiğe fiilen kapalı kalmaya devam ediyor. Umman, 4 Nisan’da İranlı yetkililerle transit akışını yeniden sağlamak için seçenekleri görüşmek üzere bir araya geldiğini ancak savaş koşullarında boğazın yeniden açılmasının zor olduğunu belirtti. Nakliye piyasaları uzun süreli aksaklıkları fiyatlandırmaya devam ediyor. Savaştan önce, küresel petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte biri boğazdan geçiyordu.

Diplomasi Associated Press’e göre, Türkiye, Mısır ve Pakistan, 6 Nisan’da ABD elçisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’ye 45 günlük ortak bir ateşkes önerisi sundu. İran bunu reddetti. Anadolu Ajansı’na atıfta bulunan TRT Haber, Tahran’ın Pakistan aracılığıyla reddini göndermeden önce öneriyi iki hafta boyunca değerlendirdiğini bildirdi. İran ayrıca kalıcı bir çözüm için koşulları belirten 10 maddelik bir yanıt da sundu. Trump öneriyi henüz onaylamadı. Washington’un sıralaması ile Tahran’ın talepleri arasındaki uçurum kapanmadı.

Enerji ve Altyapı    Güney Pars saldırısı, hedef setinde bir değişikliğe işaret ediyor. İsrail, askeri ve komuta altyapısından gelir getiren varlıklara doğru yöneldi. Güney Pars, İran’ın en büyük doğal gaz sahası ve ona bağlı petrokimya kompleksi, savaş sırasında Tahran’ın başlıca döviz kaynağıydı. Grev, Trump’ın Hürmüz son tarihine denk geldi ve iki ayrı baskı hattını tek bir 24 saatlik pencereye sıkıştırdı. OPEC+, 5 Nisan’da toplandı ve Mayıs ayı için günde 206.000 varil ek üretim onayladı; bu, Nisan ayı için kararlaştırılan aynı artıştı. Grup, hasarlı enerji altyapısının onarımının maliyetli ve uzun zaman aldığını ve uluslararası denizcilik rotalarının korunmasının önemini vurguladı. Hürmüz fiilen kapalıyken, kota kararları ile teslim edilebilir arz arasındaki fark geniş kalmaya devam ediyor. Brent petrolü Cuma günü varil başına 109 dolardan, WTI ise Mart ayındaki %60’lık artışın ardından 111,50 dolardan kapandı. Yunan haber sitesi Neostrategy, Azerbaycan ham petrolünün Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı ve Türkiye’nin Ceyhan terminali üzerinden, Yunanistan’a ait tankerlerle İsrail’e ulaşmaya devam ettiğini bildirdi. Bu iddia bağımsız olarak doğrulanmadı.

İsrail-Lübnan Cephesi

6 Nisan’da Beyrut’un doğusunda, çoğunlukla Hıristiyanların yaşadığı Ain Saadeh kasabasına düzenlenen İsrail saldırısında, Lübnan Güçleri partisinden bir yerel yetkili ve iki kadın öldü. Reuters ölümleri doğruladı. Lübnan Güçleri, Hizbullah’a karşı olan bir Hıristiyan partisidir. Saldırıdan önce İsrail’den tahliye emri gelmemişti. Sakinler, hedef alınan dairenin boş olduğunu söyledi. Saldırı, Lübnan içindeki mezhepsel ayrılıkları derinleştiriyor; Hizbullah ile hiçbir bağlantısı olmayan topluluklar da İsrail operasyonlarından kaynaklanan kayıpları üstleniyor.

© Kıbrıs Gazetesi