Sermaye Hareketleri Serbestleşmesi ve Kalkınmakta Olan Ülkelerde Kadın İstihdamı

YazarSelin Seçil Akın

Bu yazı, kalkınmakta olan ülkelerde sermaye hareketleri serbestleşmesinin, ticarete konu olan sektörlerdeki kadın istihdamını hangi yollardan etkilediğini açıklamaktadır.

Makro iktisadi politikalar toplumsal cinsiyet açısından nötr değildir. Kadınların ev içindeki bakım emeği yükünün daha çok olması ya da kadın ve erkek çalışanların farklı sektörlerde yoğunlaşması gibi arz ve talep yönlü çeşitli sebepler, makro iktisadi politikaların toplumsal cinsiyet açısından farklı etkilerini açıklar. Benzer bir şekilde küreselleşme ve sermaye hareketleri serbestleşmesinin de kadın ve erkek istihdamını farklı etkilemesini bekleriz. Küreselleşmenin kadın istihdamına ve cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğine etkileri konusunda literatürde çeşitli bulgular yer almaktadır (Seguino, 2020). Mesela bazı çalışmalar dış ticaret serbestleşmesi ve doğrudan yabancı yatırımların cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğini azalttığını bulurken, benzer bir soruyu Asya ekonomileri için araştıran çalışmalar, cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğinin arttığını göstermiştir (Oostendorp, 2009; Berik, van der Meulen Rodgers ve Zveglich 2004). Küreselleşmenin toplumsal cinsiyet etkileri, ekonominin yapısına ve üretimin emek yoğun ya da sermaye yoğun olmasına bağlı olarak da değişebilir (Wamboye ve Seguino, 2015; Tejani ve Milberg, 2016).

Makro iktisat ve toplumsal cinsiyet ilişkisini iki yönden de inceleyebiliriz. Hem makro iktisadi politikaların kadın ve erkek istihdamına etkileri farklıdır, hem de toplumsal cinsiyetle ilgili değişkenler, makro iktisadi durumlara etki eder. Bu yazıda Akin ve Montecino (2023)’un bulgularından faydalanarak, hem finansal serbestleşmenin kadın istihdamına etkisini hem de cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğinin makro iktisadi göstergeleri nasıl etkileyebileceğini açıklayacağım.

Akin ve Montecino (2023) sermaye hareketleri serbestleşmesinin, kalkınmakta olan ülkelerde ticarete konu olan sektörlerde kadın istihdamını önemli ölçüde azalttığını göstermektedir. Sermaye hareketleri serbestleşmesi, sektörlerin sermaye yoğunluğuna veya ticarete konu olma oranına bağlı olarak, farklı sektörlere farklı etki edebilir. Bu çalışma, sermaye hareketlerinin ticarete konu olan ve olmayan sektörleri farklı etkilemesine odaklanır[1].

Çalışmanın bulguları, kadın istihdamındaki düşüşün ana nedeninin ticarete konu olan ve olmayan sektörler arasındaki yapısal değişim olduğunu göstermektedir. Bunun yanında, bazı durumlarda sektör içi toplumsal cinsiyet kompozisyonun değişimi de etkilidir. Bu mekanizmalar, ülkelerin az gelirli ya da az-orta gelirli kategorilerde olmasına göre değişir[2]. Az-orta gelirli ülkelerde kadın istihdamındaki azalış daha çok sektörler arası yapısal değişim (yeniden emek dağılım) kanalıyla olurken, az gelirli ülkelerde bu iki mekanizma da kadın istihdamındaki azalışı açıklar. Benzer bir şekilde, imalat sanayiinde sermaye hareketleri serbestleşmesinin sonucu olarak kadın istihdamındaki........

© Katman Portal