Bilim tarihçisi Tobby E. Huff, The Rise of Early Modern Science adlı eserinde İslam, Çin ve Batı’yı mukayeseli olarak inceler. Bildiğim kadarıyla sahasında tektir.

Kitabının 47-88. sayfalarında İslam medeniyetinin 8-12. asırlardaki üstünlüğünü anlatır. Modern astronominin kurucusu Kopernik (1473-1543), Müslüman gökbilimci Nasirüddin Tusi (1201-1274) ve Müslümanların Meraga rasathanesinden öğrendikleriyle sistemini kurmuştu. Müslümanlar, Batlamyus astronomisini Kopernik’ten önce aşmışlardı…

Tabii o satırları okurken, Mısırlı Takiyüddin’in İstanbul’da kurduğu rasathanenin 1580’de Şeyhülislâm Ahmed Şemseddin Efendi’nin “uğursuzluk getirir” fetvası üzerine top atışlarıyla yıkıldığını derin esefle hatırladım.

Bilim tarihçileri, Takiyyüddin rasathanesindeki gözlem aletlerinin ve çizimlerin aynı çağdaki İtalyan gökbilimci Giordano Bruno’nunkilerle eş düzeyde olduğunu belirtirler. Bruno Engisizyon kararıyla 1600 yılında diri diri yakılmıştı. Bilim, bu engelleri orada aşabilecekti.

Üniversite ve medrese yüksek eğitim kurumları oldukları için çok defa mukayese ediliyor fakat bunlar mukayese edilemeyecek kadar farklıdırlar.

Bilim tarihçisi Ekmeleddin İhsanoğlu’nun doğu ve batı kaynaklarına hakimiyeti emsalsizdir. Medreseler Neydi, Ne Değildiler? adlı kitabında belirttiği gibi, zahiri benzerliklere kapılmamak ve “iki farklı dünyaya ait ‘medrese’ ve ‘üniversite’ kurumlarını birbirinden ayrı düşünmek gerekir.” 327

Nitekim, İslam tarihinde bilim ve felsefe deyince ilk akla gelen Kindi,........

© Karar