Hulûkun azîm: Peygamber ahlâkı
Hz. Aişe’nin dediği gibi “Hz. Peygamber’in Kur’an’dı.” Resûlullah’ın nadiren işlediği “zelle” dediğimiz küçük kusurları bile vahiy tarafından düzeltilmiştir.
Onun ahlâkı hakkında Kur’an’ın en kuşatıcı ifadesinin “Hiç kuşkusuz sen çok yüce bir ahlâka sahipsin” (Kalem 68/4) mealindeki ayet olduğunu söylemek mümkündür. Erken dönemlerden itibaren Kur’an’ı doğru anlamada mutlaka dikkate alınması gereken kaynaklarda bu ayetin metnindeki “Hulûkun azîm” ifadesi “edebü’l-Kur’ân” (Kur’an edebi/ahlâkı) şeklinde açıklanmıştır (mesela İbnü’l-Mübârek, ez-Zühd ve’r-Reḳâiḳ, Beyrut ts., s. 237; Taberî, Câmiʿu’l-Beyân, 2000, XXIII, 528). Ayrıca hemen bütün tefsirlerde bu ayetin ardından Hz. Aişe’nin, onun ahlâkının Kur’an olduğuna ilişkin yukarıdaki sözü konuyla ilgili eski ve yeni kaynaklarda her zaman hatırlatılır.
Kaynaklarda Resûlullah’a yöneltilen emir ve yasakların ahlâkla ilgili olanları açıklanırken bunların ayette zikredilen ‘yüce ahlâk’ın kapsamı içinde değerlendirildiği görülmektedir. Meselâ ilk dönemlerin çok yönlü âlimlerinden İbn Kuteybe (ö. 276/889) bu ayetteki ‘yüce ahlâk’ hakkında şöyle der:
“Allah’ın (Hz. Peygamber’e yönelttiği) ‘Af yolunu seç, iyi olanı emret, cahillere aldırma’ (A‘râf 7/199) sözünü iyi düşün ve Allah’ın........
