Din ve Değişim”, 2021’de Doğan Kitap’tan çıkan kitabımın adı. O kitabın “Sunuş” yazısında da belirtiğim gibi Müslüman dünya ve daha sonraları Osmanlı, ilk yüzyıllarında parlak bir tarih yaşadı; fakat Batı’da aşağı yukarı 16. yüzyıldan itibaren başlayan, eleştirel düşünce ve bilimsel bilginin adım adım geliştiği büyük değişim ve dönüşümü zamanında ve yeterince fark edemedi. Onun için de zamanın ruhuna uygun düşecek, çağın taleplerini karşılayacak şekilde kendini yenileyemedi. Özellikle, 18. yüzyılda İngiltere’de başlayan ve kısa zamanda diğer Batı ülkelerine yayılan Endüstri devrimi ile birlikte, Müslüman toplumlarla Batılı arasındaki gelişmişlik mesafesi gün geçtikçe açıldı.

Bu süreçte İslâm dünyasında medrese merkezli zihniyet, -başka sorunlarının yanında- dinin ana kaynaklarının ve dinî mirasın özünde var olan insanî ve ahlâkî içeriği de keşfedemedi; dinî metinleri bu açıdan kavrayamadı. Metnin insanî ve ahlâkî içeriğini göz ardı edip zahirine, lâfızlarına sarılarak koyu şekilci muhafazakârlığın içine düştü ve bir daha da buradan çıkamadı. Kültür mirası olarak elinde ne varsa hepsini tartışma kabul etmez dogmalar haline getirdi. Bunlarla uyuşmadığını, onlara zarar vereceğini düşündüğü, insan amaçlı her türlü yenilik ve değişimi reddetti.

Düşünceme göre, yukarıda özetlediğim olumsuz durumların ana nedenlerinin başında “din” tanımımız ve tasavvurumuz gelmektedir. Öyle olduğu halde gerek ülkemizdeki gerekse diğer Müslüman toplumlardaki dinî kesimlerde, yaşanan........

© Karar