Suudlarla ilişkilerimiz bir ara epeyce limonileşmişti. Bununla paralel olarak Mısır ve BAE ile de bozuşmuştuk. Sonra aradaki buzlar aniden çözüldü, ilişkilerimiz düzeldi ama yine de aramızın beraberce bir askeri ittifak oluşturacak kadar düzelmiş olduğunu görmek şaşırttı herkesi.

Aslında daha önce de “İslam NATO’su” oluşturma planları gündeme gelmiş, hatta bu yolda bazı zirveler düzenlenip bazı imzalar atılmıştı. Ama onların devamı getirilemedi. Bu bakımdan şimdiki girişimi değerlendirmek için önce derinliğini ölçmek gerekiyor.

Esas olarak da “Bu bizim kendi stratejik hamlemiz mi, yani Türkiye’nin milli çıkarları doğrultusunda Ankara’da tasarlanmış bir proje mi” sorusuna cevap bulmalıyız. Bildiğimiz kadarıyla bu anlaşma geçen yıl Suudi Arabistan ve Pakistan arasında “taraflardan birine yönelik saldırının her ikisine yapılmış sayılacağı” açıklanarak imzalanmıştı. Bilahare bu savunma ortaklığının Mısır ile Türkiye’yi de içine alacak şekilde genişletilmesine karar verildi.

Diğer yandan, askeri ittifaklar somut tehdit algılarına istinat eder. Söz gelimi NATO Avrupa’ya yönelik Sovyet tehdidine karşı oluşturulmuştu. Mekke Anlaşması için ise belirli bir tehditten söz edilmiyor, hatta hiçbir ülkenin hedef olmadığı bilhassa vurgulanıyor.

Ancak bütün dünyada bunun “İran’ı çevreleme” amacına yönelik bir Sünni ittifakı oluşturma girişimi olduğu düşünülüyor. Bunun fazla gerçekçi bir değerlendirme olmadığını söylemek lazım. Bilhassa kalabalık birer Şii nüfus barındıran Suudi Arabistan ve Pakistan’ın böyle bir mezhep eksenli oluşum içinde yer almaları beklenemez.

İkincisi, Suudilerin tehdit algısı farklı olsa bile Türkiye komşusu İran’la ilişkilerini belirli bir dengede sürdürmek istediğini geçtiğimiz süreçte net bir şekilde gösterdi. Pakistan zaten “İran’ın güvenilir dostu” olarak Washington ve Tahran arasında arabulucu durumunda.

Suudi Arabistan ise halihazırda İran’la -en azından fiilen- savaş halinde. ABD ile İsrail’in geçen şubatta İran’a karşı başlattıkları saldırının ortaklarından biri Riyad. Daha geçtiğimiz günlerde Irak’taki İran yanlısı milis gruplara yönelik olarak Suudi ordusu hava........

© Karar