“Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır (yaşayacaktır).”

Bu sözü böylesine büyük bir inançla söylemesinin nedeni ne olabilirdi? Elbette gençlere olan güveniydi. Nitekim “Gençliğe Hitabe” ve “Bursa Nutku” ile Cumhuriyeti gençlere emanet ederek onları Cumhuriyetin sahibi ve bekçisi yapmış, gençlikle birlikte Cumhuriyeti sonsuzlaştırmayı hedeflemişti.

Osmanlı döneminde devletin yapısı dinî temellere dayandığından vatandaş kendisini ümmet olarak görüyordu. Milliyetçilik fikrinin yeterince gelişememesi de devletin dağılmasını hızlandıran nedenlerden biri olmuştur.

Mustafa Kemal bu tehlikeyi görerek, “Efendiler ve ey millet, biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler ve mensuplar memleketi olamaz.” demiş, tekke ve zaviyelerin kapatılmasını sağlamıştır.

Atatürk milliyetçiliği ırkçı bir anlayışa dayanmıyordu. Kendilerini Kürt, Çerkez, Laz veya Boşnak olarak tanımlayan vatandaşlarımızın varlığını inkâr etmemiş, aksine bu farklılıkları millet bütünlüğü içinde değerlendirmiştir.

Atatürk'ün millet anlayışında din farklılığı da bir engel olarak görülmemiştir. Cumhuriyeti kuran halkın arasında gayrimüslim vatandaşlarımızın da bulunduğu bir gerçektir. Atatürk, gayrimüslim Rum ve Ermeni vatandaşlarımıza yabancı gözüyle bakmanın bile milletin asil ahlakından beklenemeyeceğini belirtmiş, onları milletin ayrılmaz bir parçası olarak görmüştür.

İdeolojiler, yaşadıkları ve çağa ayak uydurabildikleri sürece varlıklarını sürdürebilirler. Dogmatik kalan, değişime........

© Karadeniz'de sonnokta