De verzetsheld die je 's ochtends in de spiegel aanstaart

Bestuurskundige en filosoof

Zou u een verzetsheld zijn geweest? Het is de ultieme morele lakmoesproef die we onszelf graag afnemen tijdens de Dodenherdenking en op Bevrijdingsdag. In onze gedachten zijn we de dapperste versie van onszelf: we zien onszelf al onderduikers verbergen of illegale kranten drukken. Maar de werkelijkheid van 1940-45 toont een ander beeld. Nederland was, zoals schrijver Joris Luyendijk afgelopen 4 mei benadrukte, bij uitstek het land waar burgers hun Joodse buren door de nazi’s weg lieten voeren.

We sussen ons geweten met de gedachte dat we toen simpelweg niet wisten wat we nu weten. Maar dat is te makkelijk gedacht. Wie op de huidige wereld reflecteert, ziet dat onrecht geen historisch relict is, maar een actueel proces. De vraag of u in het verzet zou zijn gegaan, is dan ook niet hypothetisch. Het antwoord ligt in uw handelen van vandaag. Wie nu nog niet is opgestaan tegen onrecht, houdt zichzelf voor de gek wanneer die denkt een verzetsheld te zijn geweest.

De val van de rechtvaardige manDeze morele zelfoverschatting doet denken aan Jean-Baptiste Clamence uit Albert Camus’ De Val.........

© Joop