De lessen van 9/11 die we niet willen leren

Midden-Oosten-kenner en Israël-criticus

Afgelopen week stond de wereld opnieuw stil bij de aanslagen van 11 september 2001. Vijfentwintig jaar na 9/11 verschenen er talloze artikelen over de enorme gevolgen die die dag heeft gehad.

Over de bijna 3.000 slachtoffers. Over de enorme groei van veiligheidsdiensten en surveillance. Over de angst en discriminatie waarmee veel moslims in het Westen daarna te maken kregen. Over de groeiende tegenstelling tussen een progressief, internationaal georiënteerd deel van de samenleving en een nationalistisch en isolationistisch deel. En natuurlijk over de opkomst van leiders als Donald Trump en Benjamin Netanyahu, voor wie militaire macht en confrontatie een steeds belangrijker onderdeel van de politiek lijken te zijn geworden. Allemaal relevant. Maar ik miste in veel van die terugblikken één nogal fundamentele vraag: Waarom pleegde Osama bin Laden deze aanslagen eigenlijk? Dat is geen onbelangrijke vraag. Begrijpen waarom iemand een misdaad pleegt, betekent immers niet dat je die misdaad goedkeurt. Integendeel. Maar als je de oorzaken niet probeert te begrijpen, wordt het wel heel moeilijk om herhaling te voorkomen.

Van ABN-klant tot terroristVoor mij is die vraag bovendien niet alleen historisch interessant. Toen wij in de jaren tachtig in Beiroet woonden, werkte mijn vader bij de Nederlandse bank ABN. Verschillende leden van de familie Bin Laden waren daar klant omdat de ABN de enige overgebleven westerse bank was tijdens de Libanese burgeroorlog. De vestiging van de bank in het centrum, vlakbij de demarcatielijn, was rond 1976 al snel verwoest, en mijn vader besloot vervolgens een kleiner kantoor te openen in een veilige wijk in Oost-Beiroet. Toen hij na de aanslagen door de FBI werd ondervraagd over zijn contacten met leden van de Bin Laden-familie, drong pas tot hem door dat hij ook een paar keer de jongere Osama bin Laden had ontmoet. Osama stond toen bepaald niet bekend als terrorist, maar meer als een playboy zoals zijn broers, maar wel de meest vrome. De radicalisering kwam later en werd voornamelijk door de Amerikanen gevoed.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Verwoest ABN-gebouw Beiroet (1976), foto: Eric van 't Hoff

Afghanistan: de jihad tegen de Sovjet-UnieIn 1979 vielen de Sovjets Afghanistan binnen. Dat leidde tot een internationale jihad tegen de Sovjetbezetting. De Verenigde Staten, Saoedi-Arabië en Pakistan steunden de Afghaanse moedjahedien, waarbij een groot deel van de........

© Joop