Gerçekten yapacak bir şey yok mu?

Bir toplumun çöküşü, kötülüğün çoğalmasıyla mı başlar, yoksa iyiliğin, iyilerin, sorumluların, etkin ve yetkinlerin, aydın ve münevverlerin, Allah ile, ahlak ile, insanlık ile iletişim kurduğunu iddia edenlerin susmasıyla mı?

Ülkemizde hırsızlık var ama yapacak bir şey yok!

Ülkemiz yağmalanıyor ama yapacak bir şey yok!

Ülkemiz işgal altında ama yapacak bir şey yok!

Ahlak çöküyor, aile dağılıyor, değerler aşınıyor ama yapacak bir şey yok!

Gençlerimiz uyuşturucunun pençesine itiliyor, gelecekleri karartılıyor, hayatları ellerinden alınıyor, sönüyor, söndürülüyor gençler ve gençlik ama yapacak bir şey yok!

Peki, gerçekten yapacak bir şey yok mu?

Bu kadar mı bitip tükendik? Yoksa biz, yapabileceğimiz şeylerden vazgeçmeye o kadar alıştık ki artık vazgeçmişliğimizi, konforlu, temkinli, tedbirli bir alanda kalıp etliye, sütlüye ve yılana dokunmadan emniyet içerisinde olmayı, hayatın değişmez bir gerçeği gibi mi sunuyoruz?

Kanıyor mu yüreğimiz? Vicdanımız mesela, tatmin oluyor mu? Kendi yüzüne bakabiliyor mu insan? Ve iddia ettiği değerleri ile göz göze gelmeye aynı oranda cesaret edebiliyor mu?

Belki de asıl mesele budur: Bir ülke yalnızca kaynakları yağmalandığında, kurumları çürütüldüğünde, gençleri zehirlendiğinde veya aile yapısı sarsıldığında kaybetmez. Bir ülke, bütün bunlar karşısında itiraz etme iradesini kaybettiğinde kaybeder. Tek ve en büyük kayıp tam da bu zamanda yaşar.

Çünkü kötülüğün en büyük gücü, yalnızca kötülük yapanların cesaretinden değil, iyilik yapabilecek olanların sessizliğinden beslenir.

Bir toplumun felaketi, kötülüğün sıradanlaşması; trajedi ve yıkımı ise bu vahamet karşısında suskunluğun normalleşmesidir.

Kötülüğün en kullanışlı kılıfı: Yapacak bir şey yok!

İnsanın kendisini kandırmasının türlü yolları vardır. Bazen korkularını akılla, bazen çıkarlarını zaruretle, bazen korkaklığını ihtiyatla, bazen de kayıtsızlığını çaresizlikle açıklar.

"Yapacak bir şey yok" cümlesi de bütün bu kaçışların en kullanışlı olanlarından biridir.

Bu cümle, ilk bakışta çaresiz bir insanın feryadı gibi duyulur. Oysa bir vicdanın kendisini sorumluluktan azat etme girişimidir. Bazen haksızlığın karşısında eğilen başın kendisini teselli etmesidir. Bazen de kötülüğün önünde açılan görünmez bir kapıdır.

İnsan bir süre sonra yalnızca haksızlığa uğramaya değil, haksızlığa alışmaya başlar. Önce şaşırır, sonra üzülür, ardından kabullenir. En sonunda da başına geleni değiştirmeyi düşünmek yerine, değişmeyeceğine kendisini ikna eder.

İşte tehlike tam burada başlar!

Çünkü kötülüğün toplumsal hâkimiyeti, her zaman kötülük yapanların sayıca çoğalmasıyla gerçekleşmez. Bazen iyiliği savunması gerekenlerin susması, kötülüğe yeterince geniş bir alan açar.

Bir hırsızın çaldığı şey yalnızca mal değildir; toplumun adalet duygusundan da bir parça çalar. Bir yolsuzluk yalnızca kamu kaynaklarını tüketmez; insanların birbirine ve geleceğe olan güvenini de tüketir. Bir gencin uyuşturucuyla zehirlenmesi yalnızca bir hayatın kaybı değildir; bir ailenin umudunun, bir toplumun yarınının da yaralanmasıdır.

Bütün bunlar yaşanırken biz hâlâ "Yapacak bir şey yok" diyorsak, kendimize şu soruyu sormalıyız:

Biz gerçekten çaresiz miyiz, yoksa çaresizliğimizi ahlaki bir mazerete mi dönüştürdük?

Kur'an'ın sorduğu soru: Neden susuyorsunuz?

Kur'an, insanı edilgen, korkak, sorumluluktan kaçan ve kötülük karşısında seyirci kalan bir varlık olarak tanımlamaz. Aksine insanı akleden, sorgulayan, hakikati gözeten ve iyiliğin yanında durması beklenen bir özne olarak muhatap alır.

Yüce Allah, Âl-i İmrân suresinin 104. ayetinde şöyle buyurur:

"İçinizden hayra çağıran, iyiliği emreden ve kötülükten sakındıran bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler onlardır."

Bu ayet, toplumsal hayatın ahlaki sorumluluğunu ortaya koyar. İyiliği savunmak, kötülüğe karşı çıkmak, toplumu daha adil ve daha yaşanabilir kılmak yalnızca birkaç cesur insanın omuzlarına bırakılmış bir görev değildir.

Bu, bir toplumun İslami, insani, ahlaki, hukuki ve vicdani borcudur.

Nisâ suresinin 135. ayeti ise çok daha çarpıcı bir ilkeyi önümüze koyar:

"Ey iman edenler! Kendinizin, anne babanızın ve yakınlarınızın aleyhine de olsa Allah için adaleti titizlikle ayakta tutan, hakikate şahitlik eden kimseler olun."

Dikkat edelim: Ayet, adaleti yalnızca başkalarının aleyhine olduğunda değil, insanın kendi aleyhine olduğunda da savunmasını ister.

Demek ki adalet, çıkarımıza dokunmadığı sürece savunduğumuz bir tercih değildir. Adalet, çıkarımızla çatıştığında da vazgeçmediğimiz bir ahlaki duruştur.

Peki, kendi çıkarımızı kaybetmemek için haksızlığa susuyorsak, adaletin neresindeyiz?

Kendi çevremizden........

© İstiklal