İnsan En Çok, Kendi Vicdanından Kaçarken Yorulur
Bir Karadeniz dalgası, bir Anadolu türküsü, biraz memleket sızısı… Biraz da kendimle hesaplaşmam.
Bugün içim Karadeniz gibi… Bir yanım hırçın, bir yanım mahzun. İçimde ne varsa dalgalanıyor; umutlarım, kırgınlıklarım, söyleyip de sustuklarım… Bazen öyle yoruluyorum ki insanlardan değil yalnızca, insanlığın hâlinden de yoruluyorum. Sonra kendi kendime kızıyorum: Bu kadar yorulduysan neden hâlâ umut ediyorsun? Neden hâlâ bir şeylerin düzeleceğine inanmak istiyorsun?
Bilmem… Belki insan, en çok da vazgeçmeye gönlü razı olmadığı şeylerden yoruluyor.
Sabah haberleri okuyorum, akşam memleketin hâlini düşünüyorum. Birileri konuşuyor, birileri susuyor. Herkes haklı, herkesin kendince bir hesabı var. Yanlış yapanın bile bir bahanesi, haksızlık edenin bile kendince bir hikâyesi bulunuyor. İnsan bazen şaşırıyor; bu memlekette haklı olmak ne kadar kolay, hakikatin yanında durmak ne kadar zor!
Bir de şu büyükler meselesi var…
Abdurrahim Karakoç’un Büyükler Bilir şiiri geliyor aklıma. Şiirin adını düşünmek bile insanın yüzünde acı bir tebessüm bırakıyor. Elbette büyükler bilir! Memleketin derdini de bilirler, milletin ihtiyacını da, yarının nasıl kurulacağını da… Bilmedikleri pek bir şey yoktur maşallah. Her meseleye bir açıklama, her yanlışa bir gerekçe, her soruya hazır bir cevap bulunur. Yalnız, nedense bütün bu bilginin sonunda yük yine aynı omuzlara biner; garibanın, emekçinin, evine ekmek götürmek için ömrünü tüketenin omuzlarına…
Büyükler bilir; biz de başımıza gelenlerden öğreniriz.
Onlar kürsülerde konuşur, biz mutfak masasında hesabı yeniden yaparız. Onlar başarı hikâyeleri anlatır, biz ay sonunu nasıl getireceğimizi düşünürüz. Onlar haklılıklarını anlatırken biz bazen kendi hakkımızı aramaya bile utanırız. Sonra bir bakarız, herkes bize sabretmeyi öğütlüyor. Sanki sabır bizim mesleğimiz, beklemek kaderimiz, susmak da terbiyemizmiş gibi…
İşte Karakoç’un taşlamasının içime dokunan tarafı burada. O ince alayın ardında bir halkın sızısı vardır. İnsan gülümser ama içi burkulur; çünkü söylenen sözün bir ucunda memleket, öteki ucunda kendi hayatı durur. Şairin sesi, yalnızca başkalarının kusurunu göstermez; insanın alıştığı haksızlıkları, zamanla normal saydığı çelişkileri de önüne koyar.
Ve insan, bir gün dönüp kendine bakmak zorunda kalır.
Ben de bakıyorum kendime. Öyle başımı kaldırıp herkese hesap sorar gibi değil; biraz mahcup, biraz kırgın, biraz da kendimden çekinerek… Çünkü başkalarının yanlışlarını saymak kolay. Birinin kusurunu bulmak, bir haksızlığa öfkelenmek, bir güzel cümle kurup kendini haklı hissetmek kolay. Zor olan, gece başını yastığa koyduğunda kendi kalbine aynı soruları sorabilmek.
Ben hiç kimsenin hakkını görmezden geldim mi?
Birinin canı yanarken, benim rahatım bozulmasın diye sustum mu? Gücüm yettiği hâlde bir haksızlığın önüne geçmedim mi? Bir insanın emeğini küçümsedim, bir gönlü incittim, bir iyiliği erteledim mi? Doğruyu bildiğim hâlde işime gelmediği için başka tarafa........
