Sözlerime başlamadan önce ilk olarak SADED Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Tahsin ÖZDEMİR olmak üzere tüm yönetim kuruluna değer verip davet ettikleri için çok teşekkür ediyorum. Ayrıca İyi İhtimaller kitabımızı okuma inceliğini gösteren, mütalaa ve değerlendirme için kıymetli vakitlerini ayırarak buralara kadar lütfedip gelen siz değerli konuklara, dostlarıma şükranlarımı arz ediyor, hoş geldiniz diyorum. 

Öncelikle şöyle bir girişle başlamak isterim: Hayat, iyi ihtimaller ve kötü ihtimaller galerisidir. Galerideki seçimler aynı zamanda ırmağın akış yönünü de belirler. Bu da yolun ve yolcunun niteliği hakkında bize ipuçları sunar. İhtimaller, Matematikteki basit yüzdelik kavramları ile açıklanamayacak kadar karmaşık bir yapıya sahiptir.

Kitabın içerik analizine geçmeden önce iyilik türleri hakkında bir kategori tanımlaması ve klasörlemesi yapmak isterim. Dört ana klasörde toplayabileceğim bu sınıflandırma işlemini şu başlıklar altında değerlendirebiliriz. Bunları: İyiliğin içinde iyilik, iyiliğin içinde kötülük, kötülüğün içinde iyilik ve kötülüğün içinde kötülük seçenekleri şeklinde bahsettiğimiz bu ihtimaller klasörüne dâhil edebiliriz.

İlk iyi ve kötü ihtimal Hz. Âdem’in çocukları ile başlar. Habil elindekinin en iyisini vermeyi tercih ederken Kabil verilebilecek en son şeyi hediye olarak sunmuştur Rabbine. İyi ile kötünün mücadelesi burada başlar belki de. İyinin iyi oluşu ile kötünün kötü oluşu hikâyesi bir bakıma bu olayla yeryüzü sahnedeki yerini alır.

İyi ile kötü tercihi arasında seçme hakkını özgür iradesi ile kullanır insan. Bu tercih eylemlerimizin de seyrindeki süreğenliğe ve fikri sabite dönüşür. Kabil’in ilk tercihi ona ikinci tercihinde de ‘kötü’ olanı yani kardeşine haset duymasını ve hatta onu öldürmeye azmetmesini tetiklemiştir. Buna karşın Habil ise ‘Sen beni öldürmek için elini uzatsan bile, ben seni öldürmek için elimi uzatmayacağım. Çünkü ben âlemlerin Rabbi olan Allah’tan korkarım” (Mâide Suresi 28) diyecekti.

Habil’in yaptığı ısrarla iyi ihtimali aramaktır. Kötü ihtimalini seçerek kardeşini öldüren Kabil ise bir kuştan/kargadan öğreneceği iyi ihtimali içselleştirmesi kötü ihtimal içinde de bir iyi ihtimalin varlığına inanmakla açıklanabilir. Kötü ihtimalin içinde bile bir iyi ihtimal arayışı insanın görevi olmalıdır mesajı verilmektedir burada. Kargayı Kabil’e gönderen ona iyi ihtimali’ni göndermiştir aynı zamanda.” ‘Yazıklar olsun bana! Şu karga kadar da olamadım mı ki, kardeşimin cesedini gömeyim’ dedi ve ettiğine yananlardan oldu.” (Maide,31)

Rabbimiz Kur’an’da mukayeseli iyi kötü örneklerini birlikte verir. Kötü ihtimalini tercih edenlere Hz. Nûh ile Hz. Lût’un eşlerini örnek gösterir. İyi ihtimallerin içinde de kötü ihtimalin barınabileceğine dikkat çeker: “Onlar kullarımızdan iki erdemli kişinin nikâhı altındaydılar ama onlara ihanet ettiler.” (Tahrim,10)

Kötü ihtimali ile kuşatılmış bir ortamda o kuşatmayı yaracak, kuşatmadan çıkışı sağlayacak bir kapının varlığı da iyi bir ihtimaldir.  İyi ihtimaline yönelenlere ise Firavun’un eşini rol model olarak gösterir: “O, ‘Rabbim!’ demişti, ‘Yüce katında, cennette benim için bir ev yap; beni Firavun’dan ve yaptıklarından kurtar ve beni bu zalimler topluluğundan da selâmete çıkar!’ (Tahrim,11)

Koşulların zorluğu nedeni ile iyi ve kötü arasındaki tercihte zorlananlara ise Hz Meryem’i örnek gösterir: “O iffetini çok iyi korumuştu, biz de ona ruhumuzdan üfledik; o, rabbinin sözlerini ve kitaplarını hep tasdik etti ve o içtenlikle itaat........

© İnsaniyet