Ali Hamaney'in cenaze törenini takip etmek üzere bulunduğumuz Tahran'da hem sokaktaki atmosferi hem de İran'ın geleceğine ilişkin değerlendirmeleri anlamaya çalıştık.

Bu kapsamda görüştüğümüz isimlerden biri de Tahran Üniversitesi Amerikan Çalışmaları Bölümü öğretim üyesi ve dış politika uzmanı Prof. Dr. Fuad Izadi oldu.

Uzun yıllar Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Izadi, hem Batı'yı hem de Ortadoğu'yu yakından tanıyan isimlerden biri.

İran'ın tezlerini uluslararası kamuoyuna anlatan akademisyenler arasında öne çıkan Izadi ile savaş sonrası İran'ı, Hamaney'in tutumunu, Suriye'yi, Türkiye-İran ilişkilerini ve bölgesel gelişmeleri konuştuk.  

Ali Hamaney neden sığınağa gitmedi? Cenazedeki kalabalık neyi gösteriyor?

Cenazedeki kalabalık çok önemliydi. Hamaney yalnızca siyasi bir lider değildi; aynı zamanda dini bir otoriteydi. Halk nezdinde ciddi bir karşılığı vardı. Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Laricani'nin de açıkladığı gibi kendisine sığınağa gitmesi tavsiye edildi. Ancak halk bu şartlarda yaşarken kendisinin güvenli bir yerde olmasını kabul etmedi.

Savaş sonrası İran nasıl bir yol izleyecek?

İran savaşın ardından bir anlaşma imzaladı. Bu süreci olumlu sonuçlandırarak hem iç hem de dış sorunlarını çözmek istiyor. Ancak ABD'nin anlaşmanın bütün maddelerine uyup uymayacağı konusunda ciddi soru işaretleri var.

İran'da bu konuda 2 farklı yaklaşım bulunuyor. Bir kesim, ABD'nin enerji krizi nedeniyle şimdilik anlaşma yapacağını, zaman kazandıktan sonra yeniden çatışma sürecine döneceğini düşünüyor. Diğer kesim ise Washington'ın askeri yöntemlerle İran'daki mevcut düzeni değiştiremeyeceğini gördüğünü ve bu nedenle yeni bir savaşa girmeyeceğini savunuyor.

İranlı karar vericiler ise bu 2 yaklaşım arasında bir politika izliyor. Bir yandan askeri kapasite güçlendirilirken diğer yandan diplomasi sürdürülüyor. İran her 2 ihtimale de hazırlanıyor.

2015 Nükleer Anlaşması'ndan en büyük fark ne olacak?

Bugünkü şartlar 2015'ten farklı. En önemli fark Hürmüz Boğazı'dır. İran artık Hürmüz Boğazı'nı önemli bir baskı unsuru olarak görüyor. Önceki döneme kıyasla en büyük değişiklik bu.

İran'daki protestoları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Başlangıçta ortaya çıkan gösteriler samimi ve iyi niyetliydi. Ancak süreç daha sonra........

© Independent Türkçe