Harita denince aklınıza ne geliyor? Okul duvarına asılan büyük ve renkli kâğıtlar mı? Yoksa cep telefonunuzdaki uygulamalar mı?

Bir haritaya baktığınızda ne görüyorsunuz? Dağlar, denizler ve ülke sınırları mı? Yoksa caddeler, sokaklar ve meydanlar mı?

Haritalar bize yalnızca yön göstermez. Bazen yönlendirir, hatta yanıltır. Harita, bir bilgiyi (daha doğrusu bir iddiayı) inandırıcı kılmanın yollarından biridir.

Hangi kıta ortada yer alacak, hangi ülke kenarda kalacak? Buna haritayı çizen karar verir.

Cep telefonu uygulamanız sizi paralı bir yola ya da alışveriş yapacağınız bir sokağa yönlendirebilir.

Avrupa’da hazırlanan dünya haritalarında Akdeniz tam ortadadır. Ama Japonya’da ya da Çin’de merkez Asya’dır. Hangi ülke haritasının eğri veya ters görünmesini ister?

Harita çizmek sadece teknik değil, aynı zamanda politik bir iştir.

Mercator ve alternatifler

En yaygın kullanılan dünya haritası, Mercator projeksiyonudur. 16. yüzyılda Hollandalı kartograf Gerardus Mercator tarafından pusula kullanan denizciler için tasarlanmıştır. Açılar korunduğu için yön bulmak kolaydır. Ama yüzey alanları ciddi biçimde bozulur. Ekvatora yakın bölgeler küçülür, kutuplara yakın olanlar büyür. Grönland, Afrika kadar büyük görünür; oysa Afrika, 14 kat büyüktür.

Mercator tek seçenek değildir. Gall-Peters projeksiyonu, kara parçalarını yüzölçümlerine uygun biçimde gösterir. Böylece Afrika gibi bölgeler haritada gerçek boyutunda görünür. Şekiller bozulur; kıtalar uzamış veya basık görünür. Buna rağmen, daha adil........

© İlke TV