Bazı yerler vardır haritalarda bir vadi olarak görünür ama halkın hafızasında bir mezarlıktır. Bazı yerler vardır üzerinden yol geçer, binalar yükselir, insanlar yürür. Fakat bazı topraklar yalnızca taşın ve toprağın değil, unutulmak istenen hayatların da yükünü taşır. Newala Qesaba da böyle bir yer.

Siirt’in kıyısında sıradan bir dere yatağı değildir orası. Kürtler için de Ermeniler için de acının, kaybın ve inkârın mekânlarından biridir. Yıllar boyunca gözaltında kaybedilenlerin, faili meçhul cinayetlerin kurbanı olan insanların bu bölgede topluca gömüldüğüne ilişkin çok sayıda tanıklık, insan hakları raporu ve aile anlatısı vardır. Daha eskiye gidildiğinde ise bölge, Ermenilere yönelik katliamların izlerini taşıyan coğrafyalardan biri olarak anılır.

Bazen bir ülkenin tarihi kitaplarda değil, toprağın altında saklıdır. İşte tam da bu nedenle Newala Qesaba yalnızca bir arazi değildir, bir hafıza mekânıdır.

Yıllar önce Newala Qesaba’yı gezerken toprağın üzerinde rüzgârın ve zamanın yıprattığı giysi parçalarını fark etmiştim. Eğilip onlardan birini elime aldım. Küçük bir kumaş parçasıydı belki ama ağırlığı yılların inkârından daha fazlaydı. Çünkü o an elimde tuttuğum şeyin yalnızca eski bir kumaş parçası olmadığını bütün ağırlığıyla hissettim. Bir zamanlar bir insanın tenine değmişti o kumaş. Belki bir annenin yıkayıp ütülediği bir gömleğin parçasıydı. Belki bir babanın işe giderken giydiği ceketin astarıydı. Belki de bir gencin, bir çocuğun, bir kardeşin üzerinden hiç çıkarmadığı son elbiseydi. Kim bilir…

İşte hafıza bazen böyle karşınıza çıkar. Bir mezar taşıyla değil, toprağın unutamadığı küçük bir kumaş parçasıyla… O kumaşın sahibinin adını bilmiyorsunuzdur, hikâyesini de bilmiyorsunuzdur ama orada bir hayatın yarım bırakıldığını, bir ailenin bekleyişinin hiç bitmediğini ve........

© İlke TV