Cumhuriyet gazetesi vakayı “halk” ile “Kızılbaş” arasında keskin bir ayrım yaparak kurar, başlıkta “katil” der, içerde “sebebiyet verene” döner.

Cumhuriyet, Edirne vakası konusundaki başlık atma kabiliyeti bakımından diğerlerinden geri kalmıyor, üst başlık olarak “Kızılbaşlar” kelimesi tek başına kullanılıyor; altında daha küçük puntolarla “Bir içtimada bir kişiyi öldürdüler, iki kişiyi yaraladılar” ifadesi var. Dönem gazetelerindeki birçok Avrupa kaynaklı haberde “ensest” anlamında kullanılan “Kızılbaş” kelimesinin tek başına hayli dikkat çekici olduğunu iyi bilen bir editoryal akıl, “katil” sıfatıyla küçük haberini okutmayı garantiye alıyor.

Haberin metni, “nerede ve kim” sorularına cevapla başlıyor, birinin “dede” olarak anıldığı beş erkek elbette “başka köylerden gelen kadınlar” olduğu halde “Kızılbaş ayini” için buluşmuşlar. Tek cümlelik ilk paragraftan sonra gelen ikinci paragrafta “kuşatan”lar diğer gazetelere göre daha iyi anlatılıyor:

“Kızılbaşların toplanması halkın nazarı dikkatini celbetmiş ve gece ayin yapılan ev kuşatılmıştır.”

KUŞATMAYA TEŞVİK Mİ VAR?

Bu cümle bize ilk önce “Kızılbaşlar”ın “halk” olarak görülmediğini anlatıyor, halk dikkatli bir şey, dahası meraklı bir şey, canının çektiği eylemi yapabilen yani özerk bir şey. Burada “halk”, Cumhuriyet’in makbul topluluğudur; Kızılbaşlar ise halkın içinde bir kesim, kesit değil, halk olarak yaşayan insanlar değil, halkın dikkatini çeken yabancı bir cisim olarak kuruluyor.

Dikkatleri ne zaman celp olmuş bilmiyoruz ama evi “gece kuşattıklarını” söylerken, hem ayinin “karanlık” yanını hem kuşatmacıların tedbirli davranışını başarıyla ima ediyor. Öte yandan, celp edilen şey “halkın nazarı dikkati” mi yoksa bizzat halkın kendisi mi bilmemiz mümkün değil ama şunu biliyoruz: Bir evin gece vakti çok sayıda kişi tarafından kuşatılması, kendiliğinden gelişen sıradan bir merak görüntüsünden çok, ortaklaşmış bir iradeyi düşündürür. Bu iradenin daha önceki ayinlerde neden ortaya çıkmadığı sorusu bizi “ortak irade”nin bir güç, hakim güç tarafından........

© İlke TV