menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Milletvekillerinin Yasama Dokunulmazlıkları

29 0
21.06.2026

Bugün itibariyle TBMM Başkanlığına 1072 dokunulmazlık dosyası intikal etmiş bulunmaktadır. Meclisin Adalet ve Anayasa Komisyonlarından Kurulu Karma Komisyonu bu dosyaları ayıklayıp, ayırım yapmadan, siyasi mülahazalar dışında tutarak adil, objektif ölçütlere göre değerlendirip görüşmesi gerekir. Bu da kolay gözükmemektedir. Gazetede 14.12.2015 tarihinde yayımlanan yazımın bir bölümünü konunun önemi açısından tekrarlamakta yarar gördüm.

3 Kasım 2002 milletvekili genel seçimleri münasebetiyle AKP Genel Başkanı olan Recep Tayyip Erdoğan ile CHP Genel Başkanı olan Deniz Baykal'ın kamu oyunca merak edilen görüşlerinin yansıtılması amacıyla yapılan televizyon tartışmalarında, iktidara gelirlerse yasama dokunulmazlıklarının kapsamını daraltacaklarını ve yasama sorumsuzluğuna inhisar ettireceklerini söylediler. Vaatte bulundular.

AKP 2001 parti programına da bu hususu derç ederek millete taahhütte bulundu. Ancak iktidara geldi ama sözünü yerine getiremedi.

Anayasanın 83.maddesinin birinci fıkrası yasama sorumsuzluğunu, ikinci fıkrası ise suç işlediği ileri sürülen milletvekilinin Meclisin kararı olmadıkça yargılanamayacağını düzenlemiştir.

Yasama sorumsuzluğu(mutlak dokunulmazlık), milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce hürriyetlerini korumak, böylece yasama görevlerini korkusuzca yerine getirmelerini sağlamaktır.

Meclis çalışmaları, genel olarak Meclis binasındaki komisyonlarda, gruplara ayrılan grup toplantı salonlarında ve TBMM genel kurulunda yerine getirilmektedir. Milletvekilleri burada ileri sürdükleri düşüncelerinden dolayı sorumlu tutulamazlar.

Milletvekilleri, Meclis çalışmalarında ileri sürdükleri düşüncelerden dolayı, Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan da sorumlu tutulamazlar.

Anayasanın 83.maddesinin 2.fıkrasında bir istisna hüküm yer almaktadır. O da ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14.maddesindeki durumlarda, Meclis kararına gerek duyulmadan milletvekilinin sorguya çekilebileceği, tutuklanabileceği ve yargılanabileceğidir.

Burada üzerinde durulması gereken en önemli husus, Anayasanın

14.maddesine ilişkin konulardaki söylemlerin mutlak dokunulmazlığın –yasama sorumsuzluğunun – sınırları dışında kaldığı savı ileri sürülebilir mi? Başka bir ifadeyle bir milletvekili, temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılmasını amaçlayan Meclis çalışmalarındaki konuşmalarından veya yasaklanmadıkça bu konuşmaları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı hakkında fezleke düzenlenip yasama dokunulmazlığının kaldırılması istenebilir mi?

Anayasanın 14.maddesi, 'bir hakkın veya hürriyetin' kötüye kullanılmasına istisna getirmektedir.

Anayasamızda mutlak sorumsuzluğun istisnaları yer almamıştır. Böyle bir durumda bu istisnanın, Anayasa metninde açıkça yazılı olması gerekir. Anayasanın 83.maddesinin........

© Hürses